Blockchain và cơ hội mới cho nông nghiệp Việt

Kì vọng blockchain

"Sản xuất xoài đã đi vào quỹ đạo nhưng khâu tiêu thụ còn gặp một số vấn đề", đại diện hợp tác xã xoài Mỹ Xương chia sẻ tại Diễn đàn Vietnam Blockchain Summit ngày 8/6.

Với 95 ha xoài, khâu thu hoạch và tiêu thụ của hợp tác xã này thường gặp nhiều khó khăn. Không ít người tiêu dùng chê sản phẩm chua, kém ngon khi sử dụng chưa đúng thời điểm thích hợp. Mỹ Xương cũng không ít lần phải bù lỗ sau những đơn hàng bị giả mạo do không chứng minh được nguồn gốc.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trong một lần thăm HTX xoài Mỹ Xương. Ảnh: Vietnamplus.

Thực tế, Mỹ Xương cũng đã gắn tem cho những sản phẩm của mình. Tuy nhiên, theo chia sẻ của ông Bùi Minh Cần, Phó Giám đốc hợp tác xã người tiêu dùng chưa thực sự tin vào thông tin được cung cấp. "Chi phí cho việc dán tem và xây dựng ứng dụng quản lý cao cũng là khó khăn với chúng tôi. Cùng với đó, rất mất thời gian để triển khai các module đồng bộ cho chuỗi cung ứng từ đầu", ông Cần chia sẻ thêm.

Blockchain được kỳ vọng mang đến sự thay đổi trong quá trình truy xuất nguồn gốc đối với các sản phẩm nông nghiệp. Ông Cần cho rằng hệ thống quản lý blockchain sẽ được kích hoạt thông tin từ thu hoạch, ra đại lý, tới tay người tiêu dùng, thông tin không thể thay đổi được, việc giả mạo tem khó khăn hơn.

Ông Đỗ Văn Long, Giám đốc Chiến lược Infinity Blockchain Labs (IBL) khẳng định, blockchain là khối chuỗi mở phân tán cho người dùng cùng truy cập bình đẳng và minh bạch. Tất cả các thông tin từ quá khứ đến tương lai đều được ghi tiếp nối thành chuỗi khối và không thể thay đổi được.

Blockchain không phải chìa khóa vạn năng

"Blockchain không phải là chìa khóa vạn năng cái gì cũng mở được", ông Nguyễn Kỳ Minh, Giám đốc Ecomviet đặt vấn đề. Theo ông Minh, blockchain lưu trữ giữ liệu đảm bảo tính an toàn, tuy nhiên không thể xác thực được chất lượng cũng như tính chính xác của thông tin đầu vào. "Blockchain không phải máy kiểm tra nói dối", ông nhận định.

CEO TraceVerified, ông Bùi Huy Bình cũng thừa nhận blockchain có thể lưu trữ thông tin tốt hơn, nhưng để thông tin được minh bạch hơn, cần có kiểm chứng.

Ông Bình cho rằng cách kiểm chứng tốt nhất là phải có sự tham gia các đơn vị IOT đưa thông tin tự động hoặc có sự tham gia của các Hiệp hội, cơ quan nhà nước hoặc bên thứ 3 là tổ chức độc lập xác nhận thông tin. Khi đó, blockchain sẽ lưu đươc thông tin chính xác. "Nếu không có xác nhận mà cứ lưu, thông tin có thể sẽ như một đống rác", ông Bình xác nhận.

Giải thích thêm, ông Đô Văn Long, Giám đốc chiến lược IBL cho biết blockchain lưu trữ dữ liệu dựa trên hạ tầng đang có sẵn và chỉ áp dụng vào một số điều kiện nhất định. Theo ông, các trường hợp ứng dụng lưu trữ thông tin trên blockchain đều phải có quy trình sản xuất rõ ràng.

Chi phí có xứng với đầu tư?

Bên cạnh đó, cũng nhiều ý kiến lo ngại về chi phí khi ứng dụng blockchain cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp.

Ông Long - đại diện IBL cho biết hiện mới chỉ yêu cầu Mỹ Xương bỏ chi phí làm tem dán trên trái xoài, các nền tảng công nghệ khác đang được hỗ trợ. Chia lửa với ông Long, với kinh nghiệm ứng dụng trên quy mô lớn hơn xoài Mỹ Xương, ông Đào Hà Trung, giám đốc TE-FOOD cho biết ứng dụng truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ blockchain giúp cải thiện chất lượng nguồn thông tin, do đó, lợi ích lớn hơn hẳn cách quản lý dữ liệu cũ. Ông Trung cho rằng các doanh nghiệp đều làm được việc truy xuất nguồn gốc ứng dụng blockchain.

Chưa thỏa mãn với câu trả lời từ hai đại diện trên, vị khách tham dự đến từ công ty công nghệ tiếp tục đặt vấn đề: "Với công nghệ blockchain - rất điển hình, rất sâu vào một lĩnh vực nào đó, liệu chi phí bỏ ra để ứng dụng công nghệ có thể giúp xoài Mỹ Xương tăng giá trị 20% hay không, có giúp thị phần, doanh thu tăng hay không?".

Trả lời về câu chuyện chi phí, một vị khách khác đưa ra ví dụ việc dùng internet, dùng truyền hình cáp, khách hàng phải trả tiền hàng tháng, blockchain cũng chính là như thế. Như việc mua rau sạch hiện nay, chi phí trả thêm cho việc sử dụng blockchain cũng tương tự chi phí để xác định các sản phẩm đó được sản xuất theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Bà Nguyễn Huỳnh Phương Thảo, Trưởng ban Pháp chế IBL cho rằng bài toán trái xoài chỉ là một minh chứng để minh chứng cho việc blockchain hiện hữu thế nào. Theo bà Thảo, khi phát triển blockchain không phải một doanh nghiệp như hợp tác xã Mỹ Xương sẽ mua phần mềm để ứng dụng blockchain. Thay vào đó, Việt Nam sẽ phải phát triển cả hệ thống ứng dụng "foodchain" áp dụng cho các cả sản phẩm khác.

Phát triển ứng dụng blockchain sẽ phải chia sẻ chi phí từ doanh nghiệp sản xuất, cơ quan quản lý nhà nước, cho đến người tiêu dùng. "Đây là một sự chia sẻ chi phí để cùng nhau nâng cao giá trị sản phẩm", bà Thảo phân tích.

"Nói về blockchain rất mơ hồ, cũng như internet, sẽ không nhìn thấy gì cho đến khi hình thành", bà Thảo nhận định và cho rằng câu chuyện trái xoài Mỹ Xương chính là bằng chứng và thông điệp cho sự hiện hữu và sức mạnh của công nghệ blockchain truyền tới tất cả các cơ quan chức năng làm chính sách. Theo bà, không chỉ riêng trái xoài Mỹ Xương mà còn thanh long và các sản phẩm nông nghiệp khác của Việt Nam đều có thể thành công khi áp dụng công nghệ này để giải bài toán "nhức nhối" về thực phẩm không rõ nguồn gốc hiện nay.

Dù vậy, hiện blockchain vẫn đang được ứng dụng tự phát theo nhu cầu của doanh nghiệp. Nền tảng pháp lý chưa rõ ràng cũng khiến nhiều doanh nghiệp e ngại việc sử dụng. Ông Nguyễn Thanh Hưng Chủ tịch VECOM cho rằng trước sự thay đổi từng ngày của nền kinh tế số, Việt Nam cần có những chính sách và giải pháp hơn nữa để thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng blockchain.