Phát triển vùng nguyên liệu mía theo mô hình cánh đồng lớn

Giúp nông dân làm giàu

Những năm qua, Nhà máy đường An Khê (Công ty cổ phần Ðường Quảng Ngãi) đã tập trung nguồn lực để thay đổi tập quán sản xuất của người trồng mía trên vùng nguyên liệu theo ba chương trình là: Cơ giới hóa, sinh học hóa và hóa học hóa. Nhà máy đang triển khai có hiệu quả việc quy hoạch các vùng mía nguyên liệu theo cánh đồng lớn, góp phần đưa năng suất mía ngày càng tăng cao. Giám đốc Nhà máy đường An Khê Nguyễn Văn Hòe cho biết, để người trồng mía yên tâm sản xuất, ngoài những chính sách hỗ trợ của nhà máy thì các cấp chính quyền trên địa bàn cũng đang vào cuộc mạnh mẽ, khuyến khích người dân tham gia sản suất trên cánh đồng lớn. Từ đó, đã tháo gỡ phần nào vướng mắc trong quá trình thực hiện, tạo đòn bẩy xây dựng phong trào thi đua tham gia thực hiện cánh đồng mía lớn trên toàn vùng nguyên liệu, làm cho diện tích mía cánh đồng lớn đã và đang tăng lên nhanh chóng. Nếu như niên vụ mía 2012-2013, toàn vùng nguyên liệu của nhà máy mới có hơn 200 ha, thì đến niên vụ 2016-2017 đã tăng lên hơn 3.500 ha, dự kiến năng suất đạt 110 tấn/ha. Qua thống kê các năm, năng suất bình quân mía thuộc cánh đồng lớn đều cao hơn diện tích sản xuất đại trà từ 30 đến 40%; trong khi đó, chi phí sản xuất giảm hơn 11 triệu đồng/ha, lợi nhuận đạt từ 40 đến 45 triệu đồng/ha/vụ (cao hơn gấp đôi so với sản xuất đại trà).

Là cây trồng chủ lực ở địa phương, nhưng những năm qua, hiệu quả kinh tế của cây mía ở nhiều xã tại huyện Kbang, tỉnh Gia Lai chưa cao do tập quán sản xuất lạc hậu, quy mô nhỏ lẻ nên việc cơ giới hóa, thực hiện quy trình chăm sóc đầu tư chưa đồng bộ và gặp nhiều khó khăn. Từ khi chuyển sang trồng mía nguyên liệu theo mô hình cánh đồng lớn đã đưa năng suất, chất lượng mía từng bước tăng cao. Anh Ðinh Chôi, dân tộc Ba Na, xã Kông Pla, huyện Kbang chia sẻ: Việc trồng mía theo cánh đồng lớn đã làm thay đổi tập quán canh tác của người dân. Trước đây, gia đình tôi trồng mía theo cách truyền thống, năng suất chỉ đạt từ 60 đến 80 tấn/ha. Sau khi tham gia trồng mía theo cánh đồng lớn không những giảm được chi phí đầu tư, chăm sóc, công lao động mà năng suất mía còn tăng lên từ 100 đến 120 tấn/ha; trung bình mỗi ha, gia đình lãi khoảng 40 triệu đồng. Niên vụ 2016-2017, gia đình tôi trồng 13 ha, thấy hiệu quả rõ rệt, niên vụ này đã thuê đất canh tác với diện tích 32 ha.

Ðổi mới tư duy sản xuất

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cánh đồng lớn là hình thức tổ chức sản xuất trên cơ sở hợp tác, liên kết giữa người nông dân với doanh nghiệp. Tổ chức đại diện của nông dân trong sản xuất gắn chế biến và tiêu thụ nông sản trên cùng địa bàn, có quy mô ruộng đất lớn để tạo ra sản lượng nông sản hàng hóa tập trung, chất lượng cao, tăng sức cạnh tranh của nông sản trên thị trường, nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập cho nông dân và các đối tác tham gia. Thời gian qua, nhiều địa phương như: Khánh Hòa, Thanh Hóa, Ðồng Nai, Tây Ninh… đã có những chính sách hỗ trợ người nông dân cũng như kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư sản xuất mía theo cánh đồng lớn. Trong đó, có nhiều mô hình triển khai đã góp phần tăng năng suất mía hơn 100% so với trồng truyền thống giúp người nông dân tiết kiệm chi phí sản xuất, tăng thu nhập.

Tuy nhiên, việc mở rộng vùng trồng mía nguyên liệu theo cánh đồng lớn hiện nay vẫn gặp những khó khăn, do một số nơi địa hình đất trũng nên không thể sử dụng máy liên hợp hoặc các loại máy có công suất lớn để canh tác và thu hoạch. Những nơi khác, ruộng mía không bằng phẳng, cho nên thu hoạch mía bằng máy gặp khó khăn. Chỉ có thể đầu tư xây dựng và thực hiện cánh đồng lớn ở những nơi có điều kiện hạ tầng tương đối thuận lợi (giao thông, nguồn nước, điện). Ðiển hình như tại Nhà máy đường An Khê đang thực hiện tốt mô hình cánh đồng mía lớn, nhưng hiện nay việc mở rộng mô hình cũng có những khó khăn nhất định. Giám đốc Nhà máy đường An Khê Nguyễn Văn Hòe chia sẻ: "Tại vùng nguyên liệu của Nhà máy, một số nơi đất sản xuất mía manh mún, nhỏ lẻ, khó đưa cơ giới vào trồng, chăm sóc; một số người dân vẫn quen với tập quán canh tác cũ, không muốn dồn điền đổi thửa để hình thành các cánh đồng lớn; một số ít hộ nông dân tận dụng lao động trong gia đình để tự chăm sóc, nên chưa tận dụng hết ưu thế của cơ giới hóa, chưa khai thác hết năng suất mía".

Sản xuất mía nguyên liệu theo cánh đồng lớn là hướng đi tất yếu, nhằm tăng năng suất, hạ giá thành, đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân. Chủ trương xây dựng cánh đồng lớn chuyên canh mía sẽ tạo điều kiện cho người trồng mía ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, xóa bỏ tập quán canh tác cũ, chia sẻ kinh nghiệm trong sản xuất để cùng phát triển. Vì vậy, để khắc phục những hạn chế và hướng đến mở rộng mô hình cánh đồng lớn, các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp cần tuyên truyền, vận động người trồng mía thay đổi tư duy, tập quán canh tác cũ; ban hành các chính sách nhằm hỗ trợ người dân tham gia và mở rộng cánh đồng mía lớn; chú trọng công tác dồn điền đổi thửa, hình thành các cánh đồng lớn để dễ dàng áp dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất. Tùy theo điều kiện từng vùng, từng nơi, người nông dân cần được tập hợp trong các tổ chức kinh tế hợp tác với nhau theo từng cánh đồng lớn, thay cho các hoạt động độc lập, riêng lẻ, để thuận lợi cho đầu tư, sản xuất hàng hóa lớn, dễ tiếp cận thị trường và bảo đảm đầu ra.

Theo Trung Hùng Ngọc/Báo Nhân Dân .vn