Hướng dẫn kỹ thuật làm và sử dụng đệm lót sinh học trong chăn nuôi gà

Trong quá trình chăn nuôi gà, chất thải chưa qua xử lý phát sinh với lượng lớn, tập trung hầu hết ở các hộ chăn nuôi quy mô nhỏ, nên rất dễ phát sinh một số loại bệnh trên đàn gà và phát triển thành dịch ở các hộ nuôi, gây tổn thất lớn cho người chăn nuôi, đồng thời còn gây ô nhiễm môi trường. Nhằm giảm bớt những thiệt hại đó, gần đây các nhà khoa học, các doanh nghiệp đã nghiên cứu và thử nghiệm thành công nhiều chế phẩm sinh học trong chăn nuôi gà. Kỹ thuật làm và sử dụng đệm lót sinh học trong chăn nuôi gà đã được một số hộ dân chăn nuôi gà tại xã Đạo Trù - Tam Đảo triển khai do trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên chuyển giao. Tuy nhiên mức độ các hộ chăn nuôi gà áp dụng còn đạt thấp, theo đánh giá của người dân địa phương, sử dụng đệm lót sinh học cho kết quả cao hơn hẳn một số phương pháp đã áp dụng trong việc xử lý chất thải. Để góp phần phổ biến rộng rãi kỹ thuật mới này chúng tôi xin giới thiệu một số lợi ích và kỹ thuật làm đệm lót sinh học trong chăn nuôi gà.

1. Kỹ thuật làm đệm lót sinh học:

- Chuẩn bị chuồng trại: Nếu có chuồng trại đang chăn nuôi thì nên sử dụng ngay, không cần phải cải tạo. Nếu làm chuồng mới thì nền chuồng có thể không cần lát gạch hoặc láng xi măng (nền chuồng đất nện chặt) để giảm thấp chi phí xây dựng.

- Tùy điều kiện về đất đai, kinh tế, quy mô và hình thức nuôi mà xây dựng chuồng trại cho phù hợp.

a. Phương pháp làm đệm lót với nguyên liệu là trấu:

- Đối tượng áp dụng: Sử dụng cho chuồng nuôi gà úm, gà thịt.

- Tùy diện tích chuồng nuôi và loại chế phẩm sử dụng mà tính toán và chuẩn bị các vật liệu phù hợp. Ví dụ: 1 kg chế phẩm MALASA 01 sử dụng được cho từ 30-50 m2 nền chuồng hoặc 1 kg chế phẩm MAX 250 sử dụng được cho 25-30m2 nền chuồng nuôi...

- Cách trộn chế phẩm ủ:

+ Cách trộn: Cứ 1kg chế phẩm trộn đều với 5kg bột ngô (bắp) hoặc cám gạo hoặc vừa ngô vừa cám gạo tỷ lệ thùy thuộc điều kiện của từng hộ. Sau đó cho thêm 2,5 đến 3 lít nước sạch, đảo cho ẩm đều, cho vào túi hoặc thùng, chậu... rồi để vào nơi râm mát (đối với mùa hè) hoặc để vào chỗ ấm (đối với mùa đông) ủ trong 2 đến 3 ngày.

 + Cần phải làm chế phẩm trước khi đem sử dụng 2 - 3 ngày: Đối với nuôi gà thịt (gà to) khi rải trấu vào chuồng nuôi thì đồng thời tiến hành ủ chế phẩm men. Đối với nuôi gà úm (gà con) sau khi rải trấu khoảng 1 tuần thì mới tiến hành ủ chế phẩm men.

- Các bước làm đệm lót sinh học từ trấu:

+ Bước 1: Rải trấu lên toàn bộ nền chuồng dày khoảng 10 cm, sau đó thả gà vào.

+ Bước 2: Sau 7-10 ngày đối với gà nuôi úm, 2-3 ngày đối với gà nuôi thịt, quan sát trên bề mặt chuồng khi nào thấy phân rải kín, dùng tay (có đeo găng tay) hoặc cào đảo nhẹ lớp mặt đệm lót sâu từ 1-3 cm. Chú ý đối với nuôi nhốt hoàn toàn cần quây gọn gà về 1 góc để tránh gây xáo trộn đàn gà.

+ Bước 3: Sau khi đảo lớp mặt xong thì rắc đều chế phẩm đã được ủ lên toàn bộ bề mặt chất đệm ở chuồng nuôi, dùng tay, cào hoặc chổi cứng... xoa nhẹ trên bề mặt đệm lót để men được phân tán đều khắp trên bề mặt lớp đệm.

* Trường hợp sử dụng luôn chuồng úm gà để nuôi tiếp: Khi gà đạt được 3-4 tuần tuổi, sau khi cào cho tơi trên mặt đệm lót, rắc đều chế phẩm đã được ủ lên toàn bộ bề mặt, sau đó dùng tay hoặc cào xoa trên mặt để men được phân tán đều khắp là được.

b. Phương pháp làm đệm lót với nguyên liệu là mùn cưa hoặc kết hợp với trấu:

- Đối tượng áp dụng: Do mùn cưa có khả năng hút ẩm tốt nên chất độn mùn cưa hoặc kết hợp với trấu thường áp dụng để nuôi vịt, ngan, thỏ (do phân của các loại vật nuôi này có nhiều nước) hoặc gà đẻ (thời gian nuôi dài).

- Thực hiện làm đệm lót cho 30 - 50 m2 nền chuồng theo các bước sau:

+ Bước 1: Rải lớp mùn cưa dày 15cm lên nền chuồng (nếu kết hợp dùng trấu thì đầu tiên rải 8 cm trấu, sau đó rải tiếp 7cm mùn cưa). Sau đó mới thả gà vào nuôi.

Nếu mùn cưa quá khô, có thể phun, tưới nước sạch đều lên trên lớp mùn cưa sao cho mùn cưa có độ ẩm 20% rồi trộn đều (dùng tay bốc một nắm mùn cưa, quan sát thấy hạt mùn cưa bị thấm ẩm nhưng vẫn tơi rời là được hoặc dùng tay bóp chặt cám cưa rồi xòa ngửa bàn tay ra nếu thấy cám cưa vỡ ra là đạt độ ẩm thích hợp, nếu cám cưa không vỡ mà thành cục thì quá ẩm).

+ Bước 2 và bước 3: Làm tương tự như phương pháp làm đệm lót với nguyên liệu là trấu.

2. Sử dụng và bảo dưỡng:

- Cứ sau 2-3 ngày tiến hành cào trên bề mặt đệm lót một lần để giúp cho đệm lót được tơi xốp, phân được phân hủy nhanh hơn. Thời gian dài ngắn tùy thuộc vào mặt đệm lót bị nén chặt hay không và lượng phân gà nhiều hay ít. Trong quá trình cào trên bề mặt đệm lót không được cào sâu xuống sát nền chuồng.

- Luôn giữ cho nền đệm lót khô để phân hủy phân tốt:

+ Có các biện pháp tránh để bị nước mưa hắt vào làm ướt đệm lót.

+ Khi nuôi gà trên nền đệm lót cần phải để ý khu vực máng uống, nếu thấy nước rớt làm ướt đệm lót thì phải thay ngay bằng lớp trấu mới.

+ Nuôi vịt, ngan cần chú ý không để vịt, ngan sau khi bơi ở ao, hồ lên vào chuồng ngay làm ướt lớp đệm lót.

+ Khi phát hiện đệm lót có mùi hăng hắc hoặc mùi khai và thối là do đệm lót ướt quá hoặc đệm lót bị nén không tơi xốp hoặc men kém hoạt động... làm phân gà không được phân hủy tốt, cần có cách xử lý phù hợp xới tơi đệm lót, để chuồng thông thoáng, mùa nóng có thể dùng quạt gió, sau đó bổ sung chế phẩm đã ủ như ở phần trên. Đối với hình thức bán nuôi nhốt khi xử lý, bảo dưỡng đệm lót nên tiến hành lúc gà không có trong chuồng, nếu nuôi nhốt hoàn toàn cần làm vào buổi chiều mát (vào mùa hè) để ít ảnh hưởng đến đàn gà.

- Do nhiệt độ ở đệm lót luôn nóng ẩm nên khi úm gà chỉ cần quây kín ở dưới khoảng trên dưới 50cm còn phía trên để thoáng, nếu thắp đèn thì cần phải treo cao, đặc biệt trong mùa nóng.

- Thời gian sử dụng: Đệm lót nền chuồng được xử lý và bảo dưỡng tốt có thời gian sử dụng từ 6 đến 12 tháng, thời gian sử dụng dài hay ngắn phụ thuộc vào các yếu tố như: Nguyên liệu dùng làm đệm lót; Độ dầy đệm lót có đủ dầy hay không, nếu quá mỏng thì thời gian sử dụng ngắn hơn so với chất độn dầy; Chế độ xử lý, bảo dưỡng...

Theo: sokhcn.vinhphuc.gov.vn