Nâng cao chất lượng và giá trị, tăng khả năng cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam

Bộ trưởng Cao Đức Phát (Ảnh: HNV)

Bộ trưởng Cao Đức Phát: Kể từ khi được phê duyệt vào tháng 10/2013, Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững đã có những tác động tích cực ban đầu. Đáng chú ý nhất là sự phát triển của nền nông nghiệp khoa học công nghệ cao, ứng dụng ngày càng nhiều các tiến bộ khoa học kỹ thuật góp phần nâng cao năng suất chất lượng và hiệu quả.

Đặc biệt, các đơn vị trực thuộc Bộ cùng các địa phương trên 63 tỉnh, thành cũng đã nỗ lực triển khai trên diện rộng Đề án này, bước đầu hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp cũng như phổ biến và hướng dẫn triển khai các tiến bộ này trong quy mô hộ gia đình. Trong đó, từng bước tạo điều kiện cho doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong lĩnh vực nông nghiệp, tiến hành rà soát cấp chứng nhận cho 6 doanh nghiệp trong lĩnh vực này để các doanh nghiệp nhận ưu đãi theo chính sách hiện hành.

Ngoài ra, Bộ cùng các địa phương quy hoạch hình thành khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao như: Phú Yên, Hậu Giang… Thậm chí, nhiều địa phương cũng đã chủ động xây dựng mô hình các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Hay trong quy mô gia đình, từng bước áp dụng kỹ thuật tưới tiết kiệm kiểu Isarel có tác dụng vừa tiết kiệm nước, phân bón vừa góp phần tăng năng suất…

Các đơn vị trong Bộ và địa phương cũng tập trung thực hiện hiệu quả Nghị định 210/2013/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn ban hành ngày 19/12/2013. Theo đó, Bộ Kế hoạch - Đầu tư và Bộ NN&PTNT đều có thông tư hướng dẫn, nhưng theo phản ánh từ thực tiễn, tác động của Nghị định vẫn chưa cao như mong đợi và chậm đi vào cuộc sống. Vì thế, trong quý 1/2015, Bộ sẽ tiến hành rà soát đánh giá để có những điều chỉnh và kiến nghị lên cấp trên bổ sung các quy định cho phù hợp hơn.

Có thể thấy, sau hơn 1 năm triển khai Đề án, công tác tuyên truyền, xây dựng đề án chương trình dự án cụ thể ở các bộ, địa phương, cơ chế chính sách thực hiện đề án cho từng lĩnh vực cụ thể đã cơ bản hoàn thành. Việc đưa Đề án vào triển khai đã tạo dựng nhận thức chung trong nước về sự cần thiết phải tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Từ đó, Bộ, các cơ quan thuộc Bộ và hầu hết các địa phương đều đã làm rõ những việc cần phải thực hiện với những nét cơ bản và giải pháp cơ bản, thậm chí nhiều nơi đã có những triển khai cụ thể.

Việc đưa vào thực hiện Đề án cũng đã tạo chuyển biến mới trong nền nông nghiệp, lãnh đạo chỉ đạo và nguồn lực tập trung hơn và thúc đẩy cây trồng, vật nuôi có lợi thế của quốc gia cũng như từng địa phương phát triển mạnh mẽ.

PV: Có ý kiến cho rằng, năm 2015 đánh dấu nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) có hiệu lực, đây được coi là thời cơ nhưng cũng là thách thức của nền kinh tế nói chung và ngành nông nghiệp nói riêng. Bộ trưởng đánh giá thế nào về điều này?

Bộ trưởng Cao Đức Phát: Bước sang 2015, nhiều hiệp định tự do hóa thương mại được ký kết và có hiệu lực, mở ra những cơ hội tốt cho nhiều mặt hàng nông - lâm - thủy sản của nước ta.

Thực tế, trong quá trình đàm phán với các mặt hàng nông sản, Bộ NN&PTNT luôn phối hợp các bộ, ngành liên quan đàm phán theo hướng tạo thuận lợi hơn cho các mặt hàng nông – lâm - thủy sản của nước ta nhất là những mặt hàng cạnh tranh và khả năng xuất khẩu quy mô lớn. Trong đó, đàm phán mở cửa với cả các mặt hàng nông sản thô cũng như nông sản chế biến tinh…

Tất nhiên, trong quá trình đàm phán, chúng ta cũng phải chấp nhận giảm thuế nhập khẩu và mở cửa một số thị trường với mặt hàng nông sản bấy lâu nay cần bảo hộ sản xuất trong nước như đường, sản phẩm chăn nuôi…

Hội nhập cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận cả thời cơ và thách thức. Đó là dịp tốt để chúng ta mở rộng thị trường, không ngừng hoàn thiện yêu cầu về chất lượng sản phẩm để gia tăng khả năng cạnh tranh nhưng cũng phải đối mặt với áp lực cạnh tranh lớn từ các mặt hàng cùng loại ở các thị trường đối tác ký kết hiệp định thương mại tự do với chúng ta.

Tất nhiên, trong quá trình đàm phán, với một số mặt hàng trong nước mà khả năng cạnh tranh chưa cao, Bộ NN&PTNT cũng chú ý đạt được thoả thuận về kéo dài lộ trình với các mức thuế suất và thời gian miễn, giảm hợp lý.

Tôi tin rằng thị trường xuất khẩu nông sản chủ lực của nước ta sẽ có cơ hội phát triển ở mức cao hơn trong năm 2015.

PV: Như đã đề cập ở trên, trong năm 2015, thị trường sẽ mở rộng hơn nhưng cũng đồng nghĩa với việc chúng ta cũng phải đối mặt với không ít thách thức, liên quan tới việc xây dựng và củng cố thương hiệu nông sản Việt, Bộ sẽ có những hướng dẫn và chỉ đạo cụ thể như thế nào, thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Cao Đức Phát: Vấn đề xây dựng thương hiệu cho nông sản Việt luôn là nội dung quan trọng đối với ngành NN&PTNT. Liên quan tới nội dung này, Thủ tướng Chính phủ cũng đã có chỉ đạo trực tiếp và hiện nay, Bộ NN&PTNT đang cùng với Bộ Công Thương với các địa phương triển khai thực hiện, tập trung vào một vài sản phẩm chính như: lúa gạo, tôm, cà phê, cá tra…

Việc xây dựng và củng cố thương hiệu nông sản Việt sẽ được tiến hành theo hai hướng:

Thứ nhất, tạo điều kiện cho doanh nghiệp cung cấp hàng hóa với chất lượng cao hơn và ổn định. Chẳng hạn, với mặt hàng lúa gạo, tới đây, ngành sẽ tập trung đầu tư nghiên cứu chọn tạo giống lúa tốt hơn, độ bền vững hơn đưa vào sản xuất. Trước, chúng ta có gần 100 giống lúa, doanh nghiệp đi mua gom dẫn đến hiện tượng một bao gạo có nhiều giống, chất lượng không ổn định, thậm chí có những giống lúa không bền vững, sau vài năm gieo trồng bị thoái hoá, khiến cho chất lượng gạo chào hàng không ổn định. Đã có trường hợp doanh nghiệp đem chào hàng một loại giống và trải qua các quá trình xúc tiến thương mại, tiếp thị, khách hàng chấp nhận thì giống lúa đó không còn sản xuất nữa. Do đó, chủ trương của ngành tới đây là phát triển sản xuất lúa gạo với bộ giống ít và ổn định hơn.

Thứ hai, sẽ phối hợp hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện xúc tiến thương mại, cùng các doanh nghiệp đẩy mạnh quảng bá thương hiệu.

PV: Thưa Bộ trưởng, khuyến nông cũng được xem là một lĩnh vực khá quan trọng của ngành. Vậy, trong năm 2015, ngành sẽ có chỉ đạo cụ thể nào, đặc biệt có đổi mới gì về công tác tuyên truyền khuyến nông?

Bộ trưởng Cao Đức Phát: Công tác khuyến nông được xác định là hướng vào thúc đẩy ứng dụng khoa học kỹ thuật là một trong những giải pháp trọng tâm để thực hiện tái cơ cấu. Do đó, ngành chủ trương một mặt khuyến khích doanh nghiệp nghiên cứu chuyển giao khoa học công nghệ cho nông dân thông qua liên kết với nông dân xây dựng vùng nguyên liệu gắn với chế biến và tiêu thụ. Mặt khác, đổi mới công tác khuyến nông của nhà nước theo hướng tập trung cao độ vào các nhiệm vụ trọng tâm, không làm dàn trải, khi đã lựa chọn thì làm trên diện rộng tạo chuyển biến rõ nét mạnh mẽ hơn. Tùy trường hợp cụ thể, thay vì đấu thầu, chúng tôi cũng có thể chỉ định đặt hàng với các đơn vị có năng lực nhất để công tác khuyến nông có hiệu quả cao hơn.

PV: Nhân dịp năm cũ đã qua, năm mới đang đến, điều gì khiến Bộ trưởng quan tâm nhất trong 2015?

Bộ trưởng Cao Đức Phát: Trong cuộc họp tổng kết Bộ diễn ra cuối 2014, Hội nghị đã đề xuất lấy năm 2015 là Năm an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) trong lĩnh vực nông nghiệp. Chủ trương này cũng đã nhận được sự ủng hộ cao của Chính phủ và các địa phương. Và có lẽ, đây cũng là trăn trở nhất của chúng tôi trong năm 2015 này.

Hiện nay, chúng ta đã đảm bảo cung cấp về số lượng các loại lương thực, thực phẩm cho nhân dân và người tiêu dùng trong nước. Nhưng tôi biết rằng, tất cả chúng ta đều chung mối quan tâm chủ yếu về chất lượng và ATVSTP. Đối với công tác này, thời gian qua, các cấp, ngành có nhiều nỗ lực. Và theo đánh giá chung là tình hình không xấu đi nhưng cũng chưa cải thiện như mong đợi. Bởi thế, toàn ngành NN&PTNT đặt quyết tâm, trong năm 2015 sẽ điều chỉnh cách làm và làm quyết liệt hơn để tạo sự chuyển biến mạnh mẽ hơn, đáp ứng được mong đợi của nhân dân.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!