Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam gặp khó ngay trên “sân nhà”

Khốn cảnh nhà nông

Là quốc gia nông nghiệp với thổ nhưỡng, khí hậu tương đối ưu đãi trải dài khắp cả nước, Việt Nam được nhiều chuyên gia quốc tế đánh giá là một trong những nước có thể xây dựng một ngành nông nghiệp sạch và “sống khỏe” bằng chính nghề nông.

Tuy nhiên, trên thực tế người nông dân Việt Nam dù quanh năm phải “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” nhưng khó khăn vẫn chồng chất khó khăn.

Ngoài những tác động từ thiên tai theo mùa như hạn hán, lũ lụt thì hiểm họa “nhân tai” đang “tàn sát” ngành nông nghiệp Việt Nam. Thiếu thị trường ổn định, xuất nhập khẩu chính ngạch hạn chế, trồng trọt, chăn nuôi chạy theo đám đông, phân bón hóa học, thuốc trừ sâu, hóa chất... sử dụng mất kiểm soát đã tạo ra một nền nông nghiệp theo chiều hướng nguy hại cho sức khỏe của người tiêu dùng và cho chính người sản xuất.

Người nông dân luôn phải đối mặt với những rủi ro từ thị trường thiếu ổn định

Thực trạng trên khiến người nông dân luôn phải đối mặt với “nỗi đau” được mùa thì mất giá còn được giá thì lại mất mùa. Những “thảm họa” trong nông nghiệp như dưa hấu, heo thịt (lợn), chuối... nuôi trồng tràn lan nhưng đến khi thu hoạch thì rớt giá thê thảm, thậm chí không có người mua trong thời gian qua đã đẩy người nông dân rơi vào cảnh khốn cùng.

Nhằm thay da đổi thịt cho ngành nông nghiệp truyền thống, từ những năm 90 của thế kỷ trước, xu hướng sản xuất nông nghiệp hữu cơ từ các nước phát triển đã du nhập vào Việt Nam.

Theo nhận định của TS Võ Thành Đô, Phó cục trưởng Cục chế biến và phát triển thị trường nông sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) thì đây là một xu hướng phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập toàn cầu.

Chìa khóa để người nông dân Việt Nam hội nhập quốc tế chính là phát triển một nền nông nghiệp công nghệ cao với sản phẩm nông nghiệp sạch, đảm bảo an toàn thực phẩm, trong đó nông nghiệp hữu cơ là một phân khúc tất yếu của thị trường.

Sản xuất sạch gặp khó ngay trên “sân nhà”

Thông tin từ Triển lãm quốc tế các sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao và sản phẩm hữu cơ (tổ chức tại TPHCM từ ngày 14/7 đến 16/7) TS khoa học Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam cho hay, đến nay Việt Nam đã có 30 tỉnh thành tham gia sản xuất nông nghiệp hữu cơ, với diện tích gần 80.000 ha, trong vòng 6 năm gần đây, tốc độ phát triển của nông nghiệp hữu cơ đã tăng 111%.

Nhiều vùng chuyên canh, sản xuất nông nghiệp sạch đã hình thành tập trung vào các sản phẩm rau - củ - quả; lúa; cam; chè; bưởi; cá... có hơn 90 nhóm nông dân và hàng nghìn người tham gia được các chuyên gia trong và ngoài nước, đào tạo, hướng dẫn kiến thức thực hành nông nghiệp hữu cơ.

Cần xúc tiến thương mại, tạo cơ chế để nông nghiệp sạch Việt Nam "cất cánh"

Tuy nhiên, xét trên tổng thể, các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất nông nghiệp sạch đang còn manh mún, nhỏ lẻ, chưa tạo được tính liên kết vùng miền.

Mặt khác, hiệu quả của các dự án đến nay vẫn chưa đủ sức thuyết phục đối với cộng động nên sự chuyển dịch từ mô hình nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp hiện đại – nông nghiệp sạch còn chậm. Thị trường xuất khẩu các mặt hàng nông nghiệp hữu cơ của Việt Nam mới chỉ chú trọng vào một số sản phẩm chất lượng cao, những lô kém chất lượng bị “kẹt” lại tiêu thụ trong nước.

Trong khi đó, số đông người tiêu dùng trong nước chưa biết nhiều và hiểu nhiều về nông nghiệp hữu cơ, sản phẩm hữu cơ nên chưa hình thành được thị trường tiêu thụ tại chỗ.

Tuy nhiên, ở phân khúc thị trường cao cấp nhóm người có điều kiện kinh tế đang hướng tới tiêu dùng các mặt hàng nông nghiệp sạch nhưng đa số mặt hàng này được nhập khẩu từ các quốc gia khác. Thiếu cơ chế định hướng, quảng bá cho nông nghiệp sạch trong nước đang khiến các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ của Việt Nam thất thế ngay trên sân nhà.

TS Phúc Mịch chỉ ra rằng: Rào cản lớn đối với nông nghiệp hữu cơ hiện nay đang tập trung ở nhóm hạ tầng phụ trợ như các cơ chế liên quan đến chứng nhận, xúc tiến thương mại, cơ chế đầu tư, dịch vụ cung cấp vật tư cho nông nghiệp hữu cơ như phân bón, thức ăn gia súc, thuốc thú ý, thuốc trừ sâu hầu như chưa có.

Dẫn chứng cho vấn đề trên, ông cho rằng, hiện nay nhân sự được đào tạo và có kinh nghiệm về nông nghiệp hữu cơ còn rất ít trong khi đơn vị chứng nhận trong nước chưa được hình thành thì phí chứng nhận hữu cơ của tổ chức quốc tế quá cao khiến nông nghiệp hữu cơ Việt Nam gặp khó nếu muốn vươn xa.

TheoVân Sơn/dantri.com.vn