Hành trình tri ân về đất lửa Quảng Trị

Hơn 5 giờ sáng, chuyến xe chở Đoàn đại biểu của TX Kỳ Anh bắt đầu lăn bánh, trong đoàn đi, có những người về thăm lại chiến trường xưa, thăm phần mộ đồng đội; có những người lần đầu tiên được về thăm Quảng Trị- mảnh đất kiên cường, chói ngời chủ nghĩa anh hùng cách mạng, nơi mà 45 năm trước “mùa hè đỏ lửa” của đạn, của máu thấm đẫm lên từng nhành cây ngọn cỏ nơi Thành Cổ, nơi ấy bài ca về Trường Sơn huyền thoại vẫn mãi ngân vang. Chính bởi vậy, trong khuôn mặt của mỗi người đều ánh lên niềm vinh dự, sự tự hào đan xen là niềm xúc động, bồi hồi khi trở về chiến trường xưa, mảnh đất tuy xa mà vẫn rất đỗi thân thương với đồng bào cả nước trong những tháng ngày đầy dấu ấn kỷ niệm này.
Sau gần 4 tiếng đồng hồ hành quân, vượt qua hơn 200 km đường dài; Đoàn chúng tôi đã đến Quảng Trị- mảnh đất mang trong lòng bao máu xương của những anh hùng liệt sỹ. Điểm đến đầu tiên của đoàn là Nghĩa trang quốc gia Trường Sơn, nơi có diện tích gần 40 ha, nằm trên khu vực đồi Bến Tắt thuộc địa phận xã Vĩnh Trường, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị. Hiện nơi đây là nơi quy tập và an nghỉ của hơn 10.260 phần mộ liệt sỹ; trong đó có hơn 788 người con của quê hương Hà Tĩnh đã anh dũng ngã xuống vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Trên khắp các nghĩa trang, tượng đài liệt sỹ được bố trí thành từng khu vực đều ăm ắp hương hoa, đó là tiếng lòng mà đồng bào, đồng đội, người thân tưởng nhớ đến các anh hùng đã trận vong vì Tổ quốc.
Tại Nhà tưởng niệm Bác Hồ, Đài tưởng niệm trung tâm, Bia tưởng niệm liệt sỹ và phần mộ các anh hùng liệt sỹ tỉnh Hà Tĩnh, Đoàn chúng tôi đã thành kính đặt vòng hoa, dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ với một mong muốn thật giản dị: thắp một nén hương thơm và nghĩa tình mang từ mảnh đất quê nhà cho các anh như một sự tri ân sâu thẳm từ đáy lòng mình đối với những mất mát, hi sinh của các anh đối với Tổ quốc, với nhân dân.
Chia tay Nghĩa trang quốc gia Trường Sơn, Đoàn tiếp tục hành trình về với Nghĩa trang Đường 9 cách trung tâm thị xã Đông Hà, tỉnh Quảng Trị gần 6 km. Đường 9 đã đi vào huyền thoại của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, bởi những chiến công hào hùng và oanh liệt, và cũng là nỗi ám ảnh, kinh hoàng cho binh lính Mỹ và Ngụy trong những năm 1965 - 1972. Hiện nghĩa trang liệt sỹ quốc gia Đường 9 có hơn 10.000 ngôi mộ, trong đó 3.500 ngôi có tên, có quê; 1.000 ngôi có tên và trên 6.000 hài cốt liệt sỹ chưa biết tên. Các liệt sỹ là bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, dân quân du kích và thanh niên xung phong… hy sinh trên mặt trận Đường 9 và đất bạn Lào, trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ. Các phần mộ liệt sỹ được bố trí thành từng khu vực, từng địa phương để tiện cho việc quản lý và viếng thăm. Những ngôi mộ được bố trí hài hòa, được quét dọn sạch sẽ, từng hàng cây tỏa bóng mát là công lao của những cán bộ, nhân viên quản trang.

Một người cựu chiến binh trước phần mộ tập thể của những liệt sỹ chưa biết tên

Nghĩa trang liệt sỹ quốc gia Đường 9 đã trở thành điểm gặp gỡ, tri ân của quân dân cả nước về thăm viếng, tưởng niệm. Sau 9 hồi chuông do đồng chí Nguyễn Đình Hải-TUV, Bí thư Thị ủy, Chủ tịch HĐND thị xã thay mặt Đảng bộ và nhân dân TX Kỳ Anh thỉnh lên nhằm báo cáo với anh linh các Anh hùng Liệt sỹ, Đoàn đã kính cẩn đặt vòng hoa, thắp những nén hương tưởng nhớ đến những anh hùng đã ngã xuống vì Tổ quốc. Nhìn những hàng mộ trắng thẳng đều tăm tắp, nổi bật giữa nền trời xanh thẳm, giữa màu xanh của rừng thông bạt ngàn, ai nấy đều không giấu được sự xúc động.
Điểm đến tiếp theo của Đoàn chúng tôi trên mảnh đất thiêng Quảng Trị là thành cổ Quảng Trị với ký ức mùa hè đỏ lửa 81 ngày đêm năm 1972; mà ở đó là đỉnh cao của khốc liệt chiến tranh, của đau thương mất mát, của sự anh dũng phi thường. Trong 81 ngày đêm, mảnh đất chưa đầy 2 km2 thành cổ hứng 330.000 tấn bom đạn. Thành cổ được gọi là “đất tâm linh”, bởi nơi đây, mỗi nhành cây, ngọn cỏ, mỗi tấc đất Thành Cổ đã thấm đẫm máu của hàng ngàn chiến sĩ và đồng bào ta.

“Nhẹ bước chân và nói khẽ thôi
Cho đồng đội tôi nằm yên dưới cỏ
Trời Quảng Trị trong xanh và lộng gió
Dẫu ồn ào đừng lay động hàng cây.
Nhẹ bước chân và nói khẻ thôi
Thành Cổ rộng sao đồng đội tôi nằm chật
Mỗi tấc đất là một cuộc đời có thật
Cho tôi hôm nay đến nghẹn ngào.”

Giữa chốn linh thiêng Thành Cổ ấy, Đoàn đã đặt vòng hoa, thành kính dâng lên các anh, những người Anh hùng dân tộc đã mang tuổi thanh xuân hiến dâng cho Tổ quốc những nén nhang tạc lòng ghi công ơn của các Anh hùng Liệt sỹ, đời đời bất diệt cho sự tồn vinh của Tổ quốc hôm nay. Một chiếc ba lô, một mũ tai bèo, một đôi dép cao su, một bi đông nước và khẩu súng AK. Chỉ vậy thôi mà các anh đã làm nên lịch sử. Và trong vô vàn câu chuyện cảm động được lưu giữ trong lòng mỗi người, thì mỗi câu chuyện là cả tấm lòng của người còn sống gửi đến các liệt sĩ đã hy sinh.
Có thể nói, những địa danh, những cái tên ở Quảng Trị đã trở thành huyền thoại. Đất thiêng Quảng Trị trở thành quê hương của bao liệt sỹ nằm lại nơi đây, cả những người có tên, những người chưa biết tên và còn bao nhiêu người vẫn nằm sâu trong lòng đất. Và ở Quảng Trị thì cả tháng 7 trở thành mùa tri ân, mùa hành hương về cội nguồn, về ký ức. Những ngày này thật sự là những ngày lễ thiêng liêng, là ngày đại giỗ. Những dòng người ở khắp mọi miền đất nước nối nhau về đây để thành kính thắp hương cho những người con đã ngã xuống vì Tổ quốc, họ là những thân nhân, những đồng đội liệt sỹ; là những cựu chiến binh, là những đoàn thể, tổ chức…; cả những du khách, cùng nhân dân địa phương tất cả về đây để tri ân các anh, để nhớ mãi về một thời hoa lửa.
Chiến tranh qua đi 42 năm, những liệt sỹ đã ngã xuống vẫn nằm lại trên mảnh đất Quảng Trị đầy khói lửa, trở thành một minh chứng sống động. Bùi ngùi chia tay Quảng Trị, hơn bao giờ hết, qua chuyến hành hương “về nguồn” như thế này, Quảng Trị từ lúc nào đã trở nên gần gũi và thân thương với chúng tôi biết bao nhiêu. Đất nước, quê hương không bao giờ quên công lao các anh hùng liệt sỹ, những con người đã ngã xuống vì tương lai của đất nước, vì sự trường tồn của dân, để các thế hệ mai sau ghi nhớ công ơn những người Anh hùng đã hiến trọn đời mình cho nền độc lập, tự do của dân tộc.

Hồ Minh Hằng
Đài Truyền thanh-Truyền hình thị xã Kỳ Anh