Dồn sức về đích

Nỗ lực chưa đồng đều

Trưởng ban Chỉ đạo Chương trình 02 Thành ủy Hà Nội Nguyễn Công Soái đánh giá, trong số 19 xã điểm xây dựng NTM đề ra mục tiêu về đích trước năm 2012 thì hiện mới có 8 xã cán đích. Điều đó cho thấy sự nỗ lực của các địa phương vẫn chưa đồng đều bởi vẫn cùng một cơ chế, chính sách như nhau, nguồn lực đầu tư như nhau nhưng có xã hiện mới chỉ đạt 13-14 tiêu chí. 
 

Cổ Đô là xã điểm xây dựng NTM của huyện Ba Vì, từng "gặt hái" được nhiều thành công trong dồn điền đổi thửa, chuyển đổi kinh tế, xây dựng làng văn hóa… Tuy nhiên, sau 3 năm triển khai xây dựng NTM xã mới đạt 14/19 tiêu chí. Bí thư Đảng ủy xã Cổ Đô Nguyễn Văn Thủy phân trần, 5 tiêu chí chưa đạt gồm tỷ lệ hộ nghèo, thu nhập, nhà văn hóa, cơ sở vật chất trường học, chợ nông thôn... đều là các tiêu chí khó. Khó bởi xuất phát điểm của Cổ Đô thấp, lại xa trung tâm, khai thác nguồn lực tại chỗ gặp nhiều hạn chế. Theo đề án NTM của xã, ngoài nguồn vốn của TP, huyện, xã và vận động nhân dân đóng góp còn sử dụng các nguồn vốn lồng ghép của các chương trình mục tiêu quốc gia đầu tư cho các công trình nước sạch, thủy sản, trường học. Nhưng đến nay, nguồn vốn này vẫn chưa có - Bí thư Nguyễn Văn Thủy thông báo.

Không riêng Cổ Đô, Đại Áng (Thanh Trì) là xã ven đô, có nhiều điều kiện để phát triển nhưng đến nay xã cũng mới hoàn thành 17/19 tiêu chí, 2 tiêu chí chưa đạt là cơ sở vật chất văn hóa và thu nhập bình quân đầu người. Xã Sơn Đông (Sơn Tây) cũng mới cơ bản hoàn thành được 13/19 tiêu chí. Phó Chủ tịch UBND thị xã Sơn Tây Hà Văn Đông chia sẻ, do nằm trong vùng đồi gò nên canh tác gặp nhiều khó khăn về thủy lợi, giao thông nội đồng chủ yếu đường đất là chính. Hơn nữa, đồng ruộng manh mún nên việc cơ giới hóa sản xuất gặp nhiều khó khăn… "Có một khó khăn chung hầu hết các địa phương gặp phải trong năm qua là việc đấu giá quyền sử dụng đất chậm do khó khăn về cơ chế, thủ tục, ảnh hưởng của lạm phát, thị trường bất động sản đóng băng… Đây là vấn đề cần sớm có biện pháp giải quyết trong năm 2013 và những năm tới để các địa phương sớm đạt mục tiêu" - ông Đông cho hay. Cùng chung quan điểm, Chủ tịch UBND huyện Phú Xuyên Chu Phú Mỹ kiến nghị, thành phố cần giao cho cấp huyện quyết định thu hồi và tổ chức đấu giá diện tích đất dưới 5.000m2. Những diện tích nhỏ lẻ, xen kẹt trong khu dân cư khi đấu giá không phải làm hạ tầng để giảm giá thành trên mỗi mét vuông đất. Hơn nữa, chính sách khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp, xây dựng hạ tầng nông thôn quy định việc hỗ trợ chỉ thực hiện sau khi công trình đã hoàn thành được phê duyệt quyết toán, trong khi cơ sở rất khó đấu giá đất để có nguồn kinh phí ứng trước khi thực hiện dự án.

Ngoài những khó khăn trên, việc triển khai xây dựng NTM theo bộ tiêu chí quốc gia cũng còn nhiều điểm chưa hợp lý. Chủ tịch UBND xã Tây Tựu (Từ Liêm) Lê Văn Việt kiến nghị: Tây Tựu là vùng sản xuất hoa, tương lai đây vẫn là hướng đi chính cho kinh tế của toàn xã, nên việc quy định tỷ lệ lao động trong lĩnh vực nông nghiệp dưới 25% là không cần thiết vì nghề nông ở đây đã và đang đem lại cuộc sống sung túc cho người dân. Hầu hết các xã miền núi ở Ba Vì, Sóc Sơn băn khoăn về tính khả thi của tiêu chí về đường giao thông nông thôn và đường nội đồng. Quy định 100% đường trục xã, đường liên thôn, 50% đường nội thôn, đường trục chính nội đồng phải được cứng hóa sẽ rất khó vì ở những xã miền núi dân cư thưa thớt, đường làng, đường xã kéo dài hàng chục cây số, nếu thực hiện như tiêu chí thì không biết đến khi nào mới đạt ngưỡng của NTM. Bí thư Đảng ủy xã Cổ Đô Nguyễn Văn Thủy lại băn khoăn, xã có 4 thôn thì đều đã có nhà văn hóa khang trang, sạch đẹp, nhưng diện tích chỉ rộng 150m2/nhà, trong khi tiêu chí NTM quy định là 500m2, chưa kể khuôn viên phải rộng từ 2.000 đến 2.500m2. "Vấn đề đặt ra là nếu quy hoạch và xây dựng lại sẽ phải dỡ bỏ nhà văn hóa cũ, mở rộng diện tích và phải đầu tư một khoản kinh phí rất lớn". 

Nhân tố quyết định thành công 

Hà Nội đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2015 có 161 xã đạt NTM. Đây là một mục tiêu rất cao, nếu không có sự quyết tâm cao của các cấp chính quyền và người dân thì khó thành hiện thực. Vì vậy, trong quá trình triển khai xây dựng NTM, Ban Chỉ đạo Chương trình 02 của Thành ủy Hà Nội luôn đề cao tinh thần tự giác, tự nguyện của người dân trên cơ sở lãnh đạo, chỉ đạo và hướng dẫn của cấp ủy, chính quyền các cấp. 

Thành phố xác định, xây dựng NTM và phát triển nông nghiệp cần phải tiếp tục khắc phục yếu kém của nền nông nghiệp manh mún, tùy tiện theo kiểu truyền thống là chính. Một yếu kém khác là hệ thống hạ tầng kinh tế, kỹ thuật khu vực nông thôn chưa đồng đều và thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất và phục vụ đời sống sinh hoạt của nhân dân; hạ tầng nhất là ở những vùng xa trung tâm; công tác quy hoạch, quản lý quy hoạch, quản lý xây dựng, quản lý đất đai khu vực nông thôn còn nhiều hạn chế thậm chí nhiều nơi buông lỏng… 

Trong đánh giá thực hiện Chương trình 02, Ban Chỉ đạo cũng đã thẳng thắn nhìn nhận đời sống và thu nhập của một bộ phận nông dân còn thấp, không ổn định, nhiều lao động thiếu việc làm, kinh tế rất khó khăn. Theo Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Công Soái, Thành ủy Hà Nội xác định phát triển nông nghiệp, xây dựng NTM, từng bước nâng cao đời sống người dân là một trong 9 chương trình công tác lớn của cả nhiệm kỳ của Đảng bộ thành phố và sẽ dành nhiều ưu tiên, nguồn lực để hoàn thành nhiệm vụ quan trọng có tính chiến lược này. Trong những năm tiếp theo khu vực nông thôn sẽ tiếp tục được quan tâm đầu tư cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, giáo dục; phủ kín người được dùng nước hợp vệ sinh; từng bước giảm tỷ lệ hộ nghèo; tập trung đào tạo nghề cho nông dân, nhất là nông dân ở những nơi bị thu hồi đất…

Đánh giá về kết quả thực hiện chương trình xây dựng NTM của Hà Nội, mới đây trong chuyến kiểm tra việc thực hiện xây dựng NTM tại xã Tây Tựu, huyện Từ Liêm, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang một lần nữa khẳng định, qua kiểm tra thực tế ở nhiều địa phương trong cả nước và ở Từ Liêm cho thấy, xây dựng NTM là một chủ trương đúng đắn của Đảng, thực sự là chương trình hợp lòng dân. Đã là một chương trình hợp lòng dân thì các ngành, các cấp phải dốc sức mà làm, những kết quả mà Hà Nội đạt được trong xây dựng NTM thời gian qua không chỉ là việc làm được cho riêng thành phố mà còn bổ sung những kinh nghiệm quý, bài học hay để Trung ương chỉ đạo các tỉnh, thành phố trong cả nước học hỏi và nhân rộng. Chủ tịch nước cũng nhắn nhủ với Hà Nội về vai trò của nông dân trong xây dựng NTM, đó chính là chủ thể là nhân tố quyết định thành công của xây dựng NTM. Do đó, quá trình triển khai người dân phải được bàn bạc, trao đổi, thảo luận, đóng góp ý kiến đối với các chủ trương, chính sách, quản lý, giám sát đối với các dự án xây dựng NTM.