X ã Phan Hòa (Bắc Bình, Bình Thuận) là xã thuần đồng bào dân tộc Chăm theo đạo Hồi giáo Bà ni có 2.050 hộ với gần 10.500 khẩu. Xã có ba thôn và bốn cụm dân cư, chủ yếu sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi. Trong những năm gần đây, tình hình an ninh trật tự (ANTT) trên địa bàn có nhiều diễn biến phức tạp, gây bức xúc trong nhân dân. Một số thanh niên địa phương tụ tập thành nhóm uống rượu say gây rối, đánh nhau, đua xe lạng lách gây mất trật tự an toàn giao thông trong khu dân cư. Tình hình trộm cắp vặt (chủ yếu vật nuôi của hộ gia đình) xảy ra ngày càng nhiều. Đặc biệt là vào ban đêm.
Trước thực trạng này, một số quần chúng nhân dân ở thôn Bình Hòa đã bàn bạc và tự nguyện thành lập tổ quần chúng tuần tra bảo đảm an ninh trật tự (ANTT) trong địa bàn thôn. Anh Đặng Đức Thịnh, một trong những thành viên tham gia thành lập tổ cho biết: "Bức xúc trước việc tình hình ANTT trong thôn ngày càng phức tạp, trong khi đó lực lượng Công an xã mỏng, cho nên chúng tôi đã bàn bạc với bí thư chi bộ, ban điều hành thôn cùng các vị chức sắc, già làng trong thôn thành lập tổ quần chúng tham gia công tác giữ gìn an ninh trật tự thôn, xóm. Được sự đồng ý của UBND xã, đầu năm 2012, tổ được thành lập với 27 thành viên có nhiệm vụ phối hợp với Công an xã hằng đêm đi tuần tra phòng ngừa trộm cắp, vận động giải tán các nhóm thanh niên tụ tập uống rượu say có khả năng gây rối trật tự công cộng...".
Ông Thổ Rái, 77 tuổi, già làng ở thôn Bình Hòa cho bốn người con của mình tham gia vào tổ ngay từ những ngày đầu thành lập. Ông tâm sự: "Khi thôn có ý định thành lập tổ bảo đảm ANTT là tôi ủng hộ liền và vận động mấy đứa con trong nhà tham gia ngay. Tôi nghĩ bảo vệ sự bình yên cho thôn, xóm cũng chính là bảo vệ cho gia đình mình".
Chỉ trong một thời gian ngắn, tình hình ANTT trên địa bàn thôn Bình Hòa đã có những chuyển biến rõ nét. Tỷ lệ các vụ vi phạm ANTT giảm hơn 95% so với trước đó. Hiệu quả hoạt động của tổ đã được khẳng định và lan tỏa sang hai thôn Bình Minh và Bình Thắng. Đảng ủy, UBND xã đã chỉ đạo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và Công an xã thành lập thêm mô hình tổ quần chúng tuần tra bảo đảm an ninh trật tự (QCTTBĐANTT) tại hai thôn này. Đến giữa tháng 7-2012, cả ba thôn của xã Phan Hòa đều đã thành lập tổ QCTTBĐANTT với tổng số 103 thành viên.
Cùng với đó, UBND xã ban hành Quy chế tổ chức, hoạt động của tổ QCTTBĐANTT.
Theo đó, tổ hoạt động trên nguyên tắc tự nguyện, dưới sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng; sự quản lý, điều hành của UBND xã; tổ thực hiện đi tuần tra từ 18 giờ ngày hôm trước đến 5 giờ hôm sau tại địa bàn dân cư của mỗi thôn.
Anh Huỳnh Minh Dương, Tổ trưởng tổ QCTTBĐANTT thôn Bình Minh tâm sự: "Ban ngày các thành viên trong tổ đều bận rộn với công việc đồng áng, tối về nhà nhưng vẫn sắp xếp thời gian để tham gia hoạt động của tổ. Tuy có bận rộn, vất vả hơn, nhưng anh em vẫn cố gắng để bảo vệ ANTT cho thôn, xóm".
Hoạt động của các tổ đã nhận được sự đồng tình ủng hộ của các vị chức sắc và nhân dân địa phương. Bà con đã tự nguyện đóng góp hằng tháng mỗi hộ gia đình 10.000 đồng để hỗ trợ cho các hoạt động của tổ.
Ngoài ra, nhiều người còn ủng hộ hiện vật như bánh, mì tôm, trà, nước... bồi dưỡng các thành viên tham gia tuần tra ban đêm.
Qua một năm hoạt động, các tổ QCTTBĐANTT của ba thôn đã thực hiện hơn 200 đợt đi tuần tại các tụ điểm, địa bàn xung yếu về ANTT. Đã phối hợp với Công an xã phát hiện, ngăn chặn 18 vụ trộm cắp, thu hồi tài sản trị giá hơn 50 triệu đồng. Giải tán kịp thời 21 vụ thanh, thiếu niên uống rượu bia say đua xe.
Tham gia cùng với Ban điều hành thôn và các đoàn thể hòa giải thành công 17 vụ tranh chấp đất đai, khiếu nại về chính sách hộ nghèo... Qua đó góp phần làm ổn định tình hình an ninh trật tự trên địa bàn.
Ngoài ra, các thành viên trong tổ còn tham gia vận động, tuyên truyền giáo dục, cảm hóa một số đối tượng vi phạm pháp luật tại cộng đồng dân cư. Kèm cặp giúp đỡ số thanh niên cá biệt hay gây rối, quậy phá. Ông Văn Công Chính, ở thôn Bình Hòa cho biết: "Trước đây, gia đình tôi có đứa con suốt ngày tụ tập nhóm bạn ăn nhậu rồi gây rối. Khuyên ngăn không được, gia đình rất buồn. Nhưng từ khi có tổ QCTTBĐANTT, các anh em thường xuyên gặp gỡ, nói chuyện và khuyên nhủ những điều hay lẽ phải. Dần dần nó đã thay đổi tính nết, không còn tụ tập gây rối nữa. Bây giờ nó chịu khó lao động hỗ trợ gia đình nâng cao thu nhập. Gia đình tôi rất phấn khởi".
Thượng tá Võ Văn Bảy, Phó trưởng Công an huyện Bắc Bình cho biết: "Đây là vùng đồng bào Chăm sống tập trung, với tập quán sinh hoạt và sử dụng ngôn ngữ riêng, chỉ có bản thân những người trong cộng đồng mới hiểu rõ. Cho nên khi mô hình tổ QCTTBĐANTT ra đời đã giúp cho lực lượng Công an huyện rất nhiều. Khi có sự việc xảy ra, đây là lực lượng ngăn chặn ngay từ đầu, đồng thời phát hiện đối tượng giúp công an giải quyết vụ việc rất hiệu quả. Mô hình này được lãnh đạo Cục V28, Bộ Công an đánh giá cao".
Với những kết quả bước đầu qua một năm hoạt động, có ba tập thể, sáu cá nhân đã được Giám đốc Công an tỉnh và Chủ tịch UBND huyện Bắc Bình tặng Giấy khen về thành tích xuất sắc trong tham gia xây dựng mô hình tổ QCTTBĐANTT. Mô hình ở xã Phan Hòa thật sự trở thành điểm sáng trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc của tỉnh Bình Thuận và đang được nhiều địa phương trong tỉnh học tập, nhất là ở các vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số.
