Người dân là chủ thể trong xây dựng NTM.

23 đơn vị cấp huyện đạt NTM

Theo thống kê của Ban chỉ đạo Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng NTM, đến nay, cả nước có 1.965 xã (22%) đạt chuẩn, tăng 4,9% so cuối năm 2015; còn 326 xã đạt dưới 5 tiêu chí (3,65%). Riêng 6 tháng đầu năm nay, bình quân cả nước đạt 13 tiêu chí/xã, tăng 8,3 tiêu chí so năm 2010 và 3 tiêu chí so cùng kỳ năm 2015. Cả nước đã có 23 đơn vị cấp huyện được công nhận đạt chuẩn NTM. Hiện còn 10 đơn vị cấp huyện đang trong quá trình hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ xem xét công nhận đạt chuẩn.

Bộ mặt nông thôn mới đang thay đổi từng ngày - Ảnh: Ngọc Trinh

Về kết quả huy động nguồn lực thực hiện Chương trình năm 2016, dự kiến cả nước huy động được khoảng 263.127 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương bố trí 7.374 tỷ đồng. Qua thời gian thực hiện, bộ mặt của nhiều xã, huyện trên cả nước đã có nhiều khởi sắc.

Có được kết quả đó chính là sự cố gắng, nỗ lực của các thành viên Ban chỉ đạo cùng các cấp ủy, chính quyền địa phương, nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp trong điều kiện kinh tế, xã hội còn nhiều khó khăn. Nhờ đó, hạ tầng giao thông nông thôn phát triển vượt bậc, đời sống nhân dân được cải thiện, nhiều mô hình sản xuất hình thành, phát triển và nhân rộng; mang lại giá trị kinh tế, tăng thu nhập cho người dân. Điển hình như tỉnh Tuyên Quang, chỉ sau 5 năm, toàn tỉnh đã làm được 2.700 km đường nông thôn. Người dân không chỉ đóng tiền, bỏ công sức, mà còn tham gia ý kiến ngay từ khi lập quy hoạch, chủ trương đầu tư, thiết kế, thi công và giám sát.

Khắc phục khó khăn

Bên cạnh những kết quả đạt được, chương trình xây dựng NTM hiện nay đang gặp phải nhiều vấn đề khó khăn. Trong đó, đến nay, cả nước có 42,4% số xã đạt tiêu chí môi trường. Tuy nhiên, qua kết quả kiểm tra, đánh giá ở các địa phương, chất lượng đạt chuẩn tiêu chí môi trường chưa thực sự bền vững và đang là vấn đề bức xúc của xã hội, kể cả với những địa phương (huyện, xã) đã được công nhận đạt chuẩn.

Năm 2016, dự kiến cả nước huy động khoảng 263.127 tỷ đồng từ các nguồn để thực hiện Chương trình; trong đó, ngân sách Trung ương bố trí 7.374 tỷ đồng (bao gồm vốn trái phiếu Chính phủ 4.500 tỷ đồng, vốn đầu tư phát triển 1.410 tỷ đồng và sự nghiệp 14.464 tỷ đồng). Hiện nay, tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản trong xây dựng NTM tại nhiều địa phương đang là vấn đề lớn, vẫn chưa có giải pháp xử lý dứt điểm. Theo báo cáo của 52/62 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, tổng số nợ đọng, tính đến hết 31/1/2016 khoảng 15.212 tỷ đồng.

Cùng với đó, vấn đề an toàn thực phẩm vẫn là nỗi bức xúc của người dân và cộng đồng xã hội hay việc xây dựng NTM tại các địa phương miền núi vẫn tồn đọng nhiều khó khăn, với 326 xã đạt dưới 5 tiêu chí.

Giải pháp những tháng cuối năm

Để đạt mục tiêu đề ra, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát yêu cầu các địa phương đẩy nhanh tiến độ thực hiện các mục tiêu kế hoạch năm 2016 phù hợp với định hướng thực hiện chương trình giai đoạn 2016 - 2020. Theo đó, tập trung hoàn thiện các công trình cơ sở hạ tầng thiết yếu trên địa bàn xã, nhất là đối với xã nghèo, xã đặc biệt khó khăn; thúc đẩy phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, có giải pháp, cơ chế chính sách để cải thiện một bước về môi trường nông thôn một cách toàn diện. Ngoài ra, tiếp tục triển khai xây dựng các mô hình về phát triển sản xuất gắn với đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp tại một số địa phương, nhất là các mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị đối với các sản phẩm chủ lực của từng vùng... trên cơ sở đó sẽ nghiên cứu, đề xuất xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp.

Định hướng xây dựng NTM cho giai đoạn 2016 - 2020 là vừa làm trên diện rộng, nhưng có trọng điểm; Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ cho rằng, tập trung hỗ trợ vào những vùng khó khăn như số xã đạt dưới 5 tiêu chí, hơn 400 xã biên giới, bãi ngang…; tiếp tục nâng bình quân số tiêu chí NTM của các xã trên cả nước. Nhằm động viên gương điển hình trong xây dựng NTM, Trưởng Ban chỉ đạo đặt ra yêu cầu tiêu chuẩn thi đua cần phải cao hơn, tập trung vào những tiêu chí liên quan tới sản xuất, văn hóa, an ninh, xã hội, môi trường…

Về cách thức triển khai Chương trình trong thời gian tới, Phó Thủ tướng cho rằng, người dân phải là chủ thể thực hiện và theo quan điểm nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ. Do đó, đề nghị các cơ quan liên quan cần thu hút mạnh mẽ hơn người dân ở khu vực thành thị, doanh nghiệp tham gia đóng góp cho Chương trình. Đối với việc xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản, đề nghị các bộ, ngành, địa phương cần có giải pháp hợp lý.