Tín hiệu vui cho nông nghiệp

Tín hiệu này cho thấy thời kỳ “làm mưa làm gió” của các lĩnh vực tăng trưởng nóng nay đã bắt đầu chững lại, sau khi  không ít doanh nghiệp đã phải trả giá rất đắt và đau đớn cho việc sử dụng đồng tiền quá dễ dãi của mình. Khi bị buộc phải thức tỉnh bởi những cơn lên xuống ảo của các thị trường tăng trưởng nóng thì nguồn vốn nay được các nhà đầu tư  xem xét sử dụng một cách thận trọng hơn. Giới doanh nghiệp đã bắt đầu vượt  qua tấn thảm kịch của thời kỳ “ăn xổi ở thì”, hay “lướt sóng bắt cá”… chớp thời cơ một cách vội vàng rồi thoát ra thật nhanh. Họ đã chạm ngưỡng nhu cầu vươn tới sự ổn định để có thể tính kế lâu dài, nghĩ đến chuyện phồn thịnh cho tương lai của chính mình bằng tâm huyết và nguồn lực rất lớn. Điều này hoàn toàn xuất phát từ các quy luật của thị trường. Khi cơ hội đầu tư ngắn hạn đã hết thì nguồn vốn phải tìm cách chảy sang  các lĩnh vực đầu tư bền vững, dài hơi hơn. Trước đây, các ngân hàng là chỗ dựa của lĩnh vực chứng khoán, bất động sản thì nay cũng chuyển sang hỗ trợ rất mạnh cho lĩnh vực nông nghiệp.

Điều này cũng cho thấy những năm gần đây nhận thức về lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn cũng đang bắt đầu thay đổi. Quan niệm về an ninh lương thực cũng đang thay đổi. Vấn đề của hôm nay và tương lai không phải chỉ là đủ lương thực mà còn phải tiếp cận được lương thực thực phẩm  an toàn, đủ tiêu chuẩn vệ sinh, đủ cân bằng dinh dưỡng… Người ta bắt đầu nhìn các sản phẩm nông nghiệp không đơn thuần chỉ là giải quyết chuyện dạ dày, mà với rất nhiều nhân tố liên quan tới việc hình thành nên chất lượng, giá trị của nó. Bắt đầu từ khâu nghiên cứu giống, triển khai sản xuất, tới sơ chế bảo quản, chế biến thành phẩm, phân phối ra thị trường… tức là toàn bộ quá trình tạo nên chuỗi giá trị của nông sản.Ví dụ như một số nhà đầu tư bất động sản giờ chuyển sang hướng tới xây dựng chuỗi siêu thị trên toàn quốc. Đương nhiên, họ phải tính tới xây dựng thương hiệu cho siêu thị, mà thực phẩm tươi sống đóng vai trò quan trọng nhất. Đây là động cơ để họ đầu tư vào toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp, từ cánh đồng đến bảo quản, chế biến, phân phối. Với cái nhìn mới này, giá cả nông sản sẽ được phản ảnh đúng hơn, giá trị gia tăng cao hơn và cuối cùng là khả năng tìm kiếm lợi nhuận sẽ tốt hơn. Như vậy, với cái nhìn dài hạn, sản phẩm nông nghiệp hoàn toàn có thể tạo ra giá trị gia tăng rất cao. Đây cũng chính là mảnh đất mà doanh nghiệp có tâm huyết, có năng lực có thể đầu tư sinh lời, không thua kém các lĩnh vực khác mà còn mang tính bền vững hơn.

Do điều kiện tự nhiên, địa lý và lịch sử, Việt Nam là một quốc gia có lợi thế về nông nghiệp. Trong nhiều năm qua, đây chính là lĩnh vực duy nhất mà Việt Nam  xuất siêu và có thể cạnh tranh với các nền kinh tế khác. Tuy nhiên, từ khi đổi mới (năm 1986) tới nay, Việt Nam chỉ mới huy động được một phần chưa đáng kể tiềm năng tài nguyên và  năng lực hộ nông dân để cạnh tranh với các quốc gia khác trong lĩnh vực xuất khẩu nông sản. Các yếu tố khác vẫn còn hạn chế như đầu tư nhỏ, hạ tầng yếu, đất đai manh mún, chính sách vĩ mô bất cập, chưa thông thoáng, nhiều rào cản gây khó khăn cho việc phát triển nông nghiệp quy mô lớn, hiện đại và gia tăng cạnh tranh toàn cầu.Hiện nay, ngành nông nghiệp đang đứng trước bối cảnh mới, không thể phát triển theo kiểu cũ mà đòi hỏi chất lượng, hiệu quả cao hơn. Giờ đây, vai trò chủ đạo không chỉ có người nông dân mà bắt buộc phải có doanh nghiệp. Chỉ có sự hiện diện của các doanh nghiệp quy mô lớn mới giải quyết được 3 nút tắc nghẽn của tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Đó là: thị trường, vốn và áp dụng khoa học - công nghệ hiện đại.

Bên cạnh đó, các tổ chức sản xuất có nguồn gốc từ hộ gia đình người nông dân cũng cần phải  thay đổi. Một trong các xu hướng tất yếu là cần tạo điều kiện, xây dựng cơ sở pháp lý để các hộ nông dân có thể liên kết lại. Một trong các mô hình liên kết được xem là mang lại nhiều hiệu quả, lợi ích thiết thực cho xã hội, đang được GS-TS. Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quan tâm và vận động mạnh mẽ là mô hình hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới. Bản thân các doanh nghiệp đang chuyển hướng đầu tư vào nông nghiệp cũng đang tìm cách gắn kết lại với nhau thông qua mô hình Câu lạc bộ các nhà đầu tư sản xuất nông nghiệp. Hiện có khoảng 30 tập đoàn, doanh nghiệp lớn cùng 8 địa phương cấp tỉnh, thành phố đã tham gia Câu lạc bộ này. Trong đó có rất nhiều tên tuổi lớn như Vinaseed, Dabaco, T&T, Hòa Phát, Trung Thành, TH true Milk, VinaMit, Trung Nguyên, Vingroup, Viettel, FPT, Vĩnh Hoàn, Thủy sản Minh Phú…

Việc ngày càng có nhiều doanh nghiệp tầm cỡ đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp là một tín hiệu đáng mừng, cho thấy một hướng phát triển lành mạnh của nền kinh tế quốc gia sau khi vượt qua các cơn “địa chấn”  từ các lĩnh vực tăng trưởng nóng. Tuy nhiên, cũng cần xem xét cân bằng lợi ích của người nông dân và các doanh nghiệp trong xu thế phát triển mới này. Nếu không, chúng ta lại có thể gây ra thêm một cơn địa chấn khác bắt nguồn từ sự thiệt thòi của người nông dân do các chính sách bất cập. Sẽ tốt hơn cho tất cả mọi thành phần tham gia vào việc xây dựng nên chuỗi giá trị nông nghiệp khi các chính sách tạo điều kiện, hỗ trợ  để người nông dân làm chủ thực sự trên mảnh đất  của mình. Từ sự làm chủ đó tiến tới việc liên kết một cách bình đẳng giữa nông dân với nông dân, nông dân với doanh nghiệp, với nhà khoa học và ngay cả trong quan hệ với các cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền.

Hữu Nguyên
Theo: daidoanket.vn