Xây dựng nông thôn mới ở Hà Tĩnh Khi ý Đảng hợp lòng dân

- Sau 6 năm thực hiện Chương trình MTQG xây dựng NTM, Hà Tĩnh đã bứt phá đi lên. Ông có thể chia sẻ những kinh nghiệm những thành công của Hà Tĩnh?

NTM đã hiện hữu, cơ sở vật chất được tăng cường, đời sống của người dân không ngừng được cải thiện, các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn và phát huy; sự đồng thuận của nhân dân, vào cuộc của cả hệ thống chính trị và các tổ chức, doanh nghiệp đã tạo thành động lực cho Hà Tĩnh tiếp tục phát triển bền vững.  Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh Lê Đình Sơn

- Thứ nhất, phải xác định rõ quan điểm, hướng đi. Hà Tĩnh thực hiện Chương trình MTQG xây dựng NTM, mọi chủ trương, hành động phải vì cuộc sống vật chất, tinh thần của nhân dân, phải thiết thực, sáng tạo, nhanh nhưng bền vững. Chúng tôi xác định rõ đây là chương trình có vai trò, ý nghĩa đặc biệt lớn đối với nông dân, nông thôn và cả sự phát triển kinh tế - xã hội chung của tỉnh do vậy phải kiên trì, trong bất kỳ giai đoạn nào cũng phải luôn coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm xuyên suốt. Người dân phải chủ động, tự giác thực hiện, nhận thức được mình làm vì mình, vì xã hội; xã hội góp tay, chung sức cũng vì mình và không chỉ vì cuộc sống hiện tại mà cho cả các đời sau.

Thứ hai, phải huy động được cả hệ thống chính trị vào cuộc mạnh mẽ, thực chất, hiệu quả. Hệ thống tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo, tham mưu, tổ chức thực hiện phải thống nhất, đồng bộ, đủ tầm, đủ mạnh. Hiện nay, ở Hà Tĩnh, Trưởng Ban Chỉ đạo thực hiện Chương trình MTQG xây dựng NTM từ tỉnh đến xã là đồng chí Bí thư cấp ủy. Cấp ủy các cấp đều thành lập các đoàn công tác chỉ đạo, giám sát cơ sở. Văn phòng Điều phối Chương trình NTM cấp tỉnh, cấp huyện được thành lập, hoạt động chuyên trách, chuyên nghiệp, phát huy tốt chức năng điều phối trong thực hiện Chương trình...

Thứ ba, cần quan tâm chỉ đạo công tác tuyên truyền, vận động. Tất cả các tổ chức đều phải thực hiện tốt công tác tuyên truyền, vận động. Tuyên truyền phải chuyên sâu, sát thực.

Thứ tư, hệ thống quy hoạch, đề án được xây dựng đồng bộ, định hướng chiến lược quan trọng cho việc phát triển nông nghiệp, nông thôn và xây dựng NTM từ tỉnh đến xã. Hà Tĩnh quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh do Tập đoàn Moniter (Mỹ) tư vấn xây dựng, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt (tháng 11.2012); hệ thống các quy hoạch ngành, quy hoạch xây dựng NTM tại các xã theo quy trình bài bản, có chất lượng. Là một trong những tỉnh đầu tiên trong cả nước hoàn thành tiêu chí quy hoạch xây dựng NTM.

Thứ năm, hệ thống cơ chế, chính sách ban hành đồng bộ, kịp thời theo hướng phát huy cao vai trò chủ thể của người dân, cộng đồng; trao quyền chủ động cho các cấp cơ sở; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, chuyển giao khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế hợp tác, liên kết sản xuất… Trong thực tế đã phát huy hiệu quả cao, vừa hỗ trợ về mặt tài chính vừa có tác dụng định hướng người dân sản xuất các sản phẩm nông nghiệp hàng hóa chủ lực có hiệu quả; đã thu hút được lượng vốn lớn cùng tham gia xây dựng NTM.

Thứ sáu, công tác kiểm tra, giám sát, đôn đốc, hướng dẫn được thực hiện thường xuyên, liên tục, chỉ ra những vấn đề cụ thể. Trong các chuyến kiểm tra cơ sở của Ban chỉ đạo đã không chỉ kịp thời tháo gỡ khó khăn cho cơ sở mà còn tiếp thêm tinh thần, ý chí cho các địa phương. Việc sơ kết, tổng kết, khen thưởng, vinh danh các tập thể, cá nhân điển hình được phân tích, đánh giá kỹ, rút ra được những kinh nghiệm quý, phải có tác động thúc đẩy được phong trào thi đua xây dựng NTM mạnh mẽ.

Và bài học lớn nhất mà chúng tôi rút ra được, đó là, biết khơi dậy sức dân, sự chủ động, sáng tạo của người dân; phải tạo sự đồng thuận cao; khơi dậy được tinh thần cách mạng trong xây dựng NTM, chúng tôi hay nói là “tinh thần nông thôn mới”.

Nông dân chăm sóc mô hình trồng rau, củ, quả trên vùng đất cát bạc màu ven biển tại xã Thạch Văn, huyện Thạch Hà

Người dân là chủ thể - Nhà nước hỗ trợ

- Hà Tĩnh xây dựng NTM với phương châm “nâng đầu, đỡ cuối, tất cả cùng tiến bộ và phát triển”, ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về điều này?

- Khi đề ra chủ trương này, quan điểm của tỉnh Hà Tĩnh là nhằm phát triển đồng đều, nhân văn, tránh tình trạng thực hiện chương trình xây dựng NTM lại tạo ra khoảng cách chênh lệch, phân hóa lớn ngay trong nông thôn. Xây dựng NTM ở Hà Tĩnh xác định không chạy theo thành tích, mà phải thực chất và bền vững, không để dãn khoảng cách giàu - nghèo giữa các địa phương để mọi người đều được thụ hưởng cuộc sống tốt hơn từ các chính sách của Đảng và Nhà nước.

Quan điểm “nâng đầu đỡ cuối tất cả cùng tiến bộ và phát triển”, được Hà Tĩnh rút ra sau 2 năm thực hiện Chương trình MTQG xây dựng NTM. Thể hiện quan điểm chỉ đạo này, Hà Tĩnh đã quan tâm đặc biệt tới các xã khó khăn, số tiêu chí đạt được còn thấp, có chính sách cụ thể hỗ trợ các xã loại này, như ban hành Quyết định 3330 hỗ trợ các xã dưới 5 tiêu chí, mỗi xã 2 tỷ đồng. Kết quả đến cuối năm 2015 Hà Tĩnh có 52 xã (đạt 22,6%) về đích NTM, không còn xã dưới 8 tiêu chí và cuối năm nay Hà Tĩnh sẽ không còn xã dưới 9 tiêu chí.

- Theo ông, người dân đóng vai trò như thế nào trong xây dựng NTM?

- Bác Hồ đã từng dạy “dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”, và xây dựng NTM cũng vậy, người dân chính là chủ thể. Mọi việc người dân phải được biết, được bàn, được quyết định.

Nhà nước đóng vai trò hỗ trợ, người dân trên địa bàn nông thôn là chủ thể chính, mọi công việc đều phải công khai, minh bạch, bảo đảm nguyên tắc: Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân hưởng thụ.

- Làm thế nào huy động được nguồn lực xây dựng NTM vừa đạt hiệu quả tối đa nhưng tuyệt đối không quá sức dân?

- Thứ nhất, phải phát huy cao dân chủ. Cần phải phân cấp, trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho người dân, cộng đồng và chính quyền cấp xã. Cụ thể như ngân sách hỗ trợ xây dựng NTM hàng năm phân bổ trực tiếp cho xã và giao cho xã dành 70% nguồn kinh phí, giao thôn xóm tự bàn bạc và tổ chức thực hiện. Việc huy động đóng góp của người dân phải được bàn bạc công khai dân chủ và được nhân dân đồng tình, không được áp đặt các khoản thu ngoài quy định của Nhà nước khi nhân dân chưa đồng thuận.

Thứ hai, ban hành đồng bộ cơ chế chính sách. Chủ trương chỉ đạo của tỉnh là phát huy sức mạnh tổng hợp, xã hội hóa nguồn lực xây dựng NTM; nguồn vốn trực tiếp của chương trình là mang tính hỗ trợ, phải phát huy cao khả năng kích hoạt, thu hút được nhiều hơn các nguồn lực khác đầu tư vào khu vực nông thôn.

Thứ ba, kêu gọi chung sức xây dựng NTM. Để huy động được nhiều nguồn lực hơn cho xây dựng NTM, tỉnh đã tổ chức lễ phát động “Toàn tỉnh chung sức xây dựng NTM”, Chủ tịch UBND tỉnh còn có thư kêu gọi các tổ chức, doanh nghiệp và các nhà hảo tâm, con em Hà Tĩnh sinh sống và công tác trên mọi miền tổ quốc chung sức xây dựng NTM.

- Hà Tĩnh đang đẩy mạnh thực hiện Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, gắn với xây dựng NTM với trọng tâm phát triển các mô hình liên kết theo chuỗi, kết quả bước đầu của chương trình này thế nào, thưa ông?

- Việc xác định phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho cư dân nông thôn là nội dung trọng tâm, cốt lõi. Tái cơ cấu ngành nông nghiệp được triển khai sớm, danh mục các sản phẩm nông nghiệp hàng hóa chủ lực được xác định, cùng với ban hành đồng bộ hệ thống các quy hoạch, đề án, chính sách. Cho đến nay đã hình thành mới gần 12.000 mô hình sản xuất có hiệu quả doanh thu trên 100 triệu đồng/năm. Nổi bật như: mô hình rau, củ, quả trên cát hoang hóa bạc màu ven biển; nuôi tôm trên cát; lợn siêu nạc; mô hình trồng cam chất lượng cao; mô hình chăn nuôi hươu... 100% số xã trong toàn tỉnh đều có mô hình sản xuất, kinh doanh hiệu quả. Doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác trong nông nghiệp, nông thôn tăng nhanh về số lượng; đến nay, toàn tỉnh có 1.820 doanh nghiệp, 1.163 hợp tác xã, 3.106 tổ hợp tác. Nhiều doanh nghiệp (như Tổng Công ty Khoáng sản và Thương mại Hà Tĩnh, Tập đoàn CP, Công ty Vinamilk, Công ty Chè Hà Tĩnh, Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai...) đã đầu tư phát triển sản xuất các sản phẩm nông nghiệp hàng hóa chủ lực, xây dựng chuỗi liên kết, từng bước tạo được sự ổn định đầu ra, thể hiện vai trò “bà đỡ” cho sản xuất nông hộ. 

- Cái được lớn nhất trong thực hiện Chương xây dựng NTM  Hà Tĩnh là gì, thưa ông?

- Trong những cái được, cái được lớn nhất đó là đã chuyển biến cơ bản về tư duy, nhận thức, về cách nghĩ, cách làm của cả người dân và cán bộ; tạo một luồng sinh khí mới trong nông thôn. Chương trình xây dựng NTM thực sự đi vào lòng người, được sự đồng thuận cao của toàn xã hội; Đảng gần dân hơn, dân tin Đảng hơn.

- Xin cảm ơn ông!