Huy động toàn lực xây dựng NTM

Chủ trì Hội nghị Sơ kết 2 năm thực hiện Chương trình MTQG xây dựng NTM khu vực phía Bắc hôm qua (25/9) tại Vĩnh Phúc, Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát đã khẳng định như vậy.
Quyết liệt, sáng tạo

Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Đặng Huy Hậu cho biết, năm 2008, Tỉnh ủy Quảng Ninh có Chương trình hành động số 22 thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Hằng năm, tỉnh đã dành đáng kể từ nguồn ngân sách đầu tư cho khu vực này. Nếu năm 2008 số tiền đầu tư là 542 tỷ thì đến năm 2010 đã tăng gần 3 lần, lên 1.417 tỷ.

Theo kết quả đánh giá sơ bộ, hiện trạng nông thôn tỉnh Quảng Ninh theo các tiêu chí của NTM đạt tương đối cao. Một số tiêu chí toàn tỉnh đã đạt hoặc gần đạt như: Tỷ lệ phổ cập giáo dục trung học cơ sở 100% số xã đạt; Y tế đạt chuẩn quốc gia 100% số xã đạt; Tỷ lệ lao động qua đào tạo của tỉnh năm 2010 khoảng 48%, trong đó tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề khoảng 38%, cao hơn mức bình quân của cả nước...

Ngay sau khi có chủ trương thực hiện xây dựng NTM từ Trung ương, tháng 10/2010 Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 01 về xây dựng NTM đến năm 2020. Theo đó mục tiêu đến năm 2015 toàn tỉnh có 10/13 huyện, thị cơ bản đạt NTM và tỉnh Quảng Ninh cơ bản đạt các tiêu chí tỉnh NTM.

Để đạt được mục tiêu trên, tỉnh Quảng Ninh đã tập trung thành lập bộ máy tổ chức ở các cấp, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng ngành, điều phối quyết liệt là điều kiện tiên quyết để chỉ đạo thực hiện thành công Chương trình. Hơn nữa, tỉnh tập trung chỉ đạo hoàn thành công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch, lập đề án xây dựng NTM. Đến nay, 125/125 xã đã được phê duyệt quy hoạch.

Tập trung mọi nguồn lực để phát triển nông nghiệp bền vững, đẩy mạnh chuyển giao và ứng dụng KH-KT để hiện đại hóa nông nghiệp, công nghiệp hóa nông thôn cũng là một trong những nhiệm vụ được thực hiện đồng thời. Sau 2 năm triển khai, hầu hết các xã đều tăng từ 1-4 tiêu chí, 4-7 chỉ tiêu. Năm 2012 có 6 xã cơ bản đạt các tiêu chí xã NTM (đạt 30-34/39 chỉ tiêu). Thu nhập bình quân khu vực nông thôn tăng hằng năm từ 15% trở lên (năm 2010: 528 USD; năm 2011: 602 USD; năm 2012 dự kiến: 668 USD).

“Đối với tỉnh Quảng Ninh, xây dựng NTM là nhiệm vụ mang tính chiến lược đặc biệt quan trọng trong phát triển KT-XH, ổn định chính trị và an ninh quốc phòng. Việc xây dựng NTM cũng góp phần hướng đến mục tiêu đến năm 2015 tỉnh Quảng Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại”, ông Hậu nói.

Cũng như Quảng Ninh, ở Vĩnh Phúc, nghị quyết về tam nông được triển khai từ năm 2007 chính là đòn bẩy để phát triển Chương trình NTM. Với truyền thống đổi mới trong công tác chỉ đạo phát triển kinh tế như khoán hộ, khoán quản lý đồi rừng, giao đất nông nghiệp... nên việc triển khai xây dựng NTM đối với Vĩnh Phúc có nhiều thuận lợi.

 Đến nay Vĩnh Phúc đã có 35 xã đạt từ 9-13 tiêu chí, tăng 23 xã so với năm 2010. Có 65 xã đạt trên 5 tiêu chí. Chỉ còn 12 xã đạt dưới 5 tiêu chí. Đến năm 2013, Vĩnh Phúc phấn đấu có 20 xã đạt chuẩn NTM.

“Cái lớn nhất Vĩnh Phúc đã đạt được là phong trào xây dựng NTM ở Vĩnh Phúc đã vào guồng. Từ thực tế cho thấy, Vĩnh Phúc sẽ có thể đạt 47% số xã NTM vào năm 2015”, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Phúc Phùng Quang Hùng khẳng định.

Để huy động được mọi tổ chức chính trị xã hội và đặc biệt là tạo điều kiện để người dân được làm chủ thể trong xây dựng NTM, Vĩnh Phúc đưa ra chính sách đặc thù là các tổ chức chính trị xã hội, các đoàn thể đóng vai trò tích cực trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia xây dựng NTM. Người dân trực tiếp tham gia góp ý kiến vào quy hoạch, sau đó quy hoạch được phổ biến công khai.

Ngoài cách làm của Quảng Ninh và Vĩnh Phúc, một số địa phương đã có những sáng kiến hiệu quả trong xây dựng cơ sở hạ tầng. Trong thời gian qua, kiên cố hóa đường giao thông nông thôn đã trở thành phong trào rộng khắp với 4.000 công trình.

Bộc lộ nhiều hạn chế

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT, Phó trưởng ban Chuyên trách BCĐ Trung ương Chương trình MTQG xây dựng NTM Nguyễn Đăng Khoa cho rằng, mặc dù đạt những kết quả đáng khích lệ, nhưng Chương trình xây dựng NTM vẫn còn một số bất cập.

Cụ thể, một số địa phương như Hải Phòng, Hải Dương, Sơn La… chưa chú trọng công tác quy hoạch NTM. Về vấn đề này, ông Hà Quyết Nghị, GĐ Sở NN-PTNT Sơn La lý giải: Vì nguồn vốn có hạn, nên khi lập quy hoạch, tỉnh chỉ xác định chọn 11/185 xã trên địa bàn để làm điểm. Tuy nhiên, việc kiện toàn cán bộ làm công tác điều phối gặp nhiều khó khăn do trình độ hạn chế, chưa có kinh nghiệm trong việc này.

Về công tác quy hoạch, đã có 3.770/5855 xã, chiếm 64,4% phê duyệt xong quy hoạch chung NTM; 36% số xã đã và đang gấp rút hoàn thành các thủ tục để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Hiện mới có 8 tỉnh là Thái Bình, Phú Thọ, Quảng Ninh, Ninh Bình, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hà Nam, Lào Cai hoàn thành cơ bản công tác quy hoạch.

Công tác lập đề án xây dựng NTM đang gặp một số bất cập: chưa bám sát quy hoạch của xã, nặng về tính toán đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, chưa chú trọng tới sản xuất, môi trường, văn hóa. Nhiều giải pháp thực hiện còn thiếu tính thực tiễn, mục tiêu đề ra không có nguồn lực đảm bảo và lộ trình thực hiện thích hợp, nguồn lực chủ yếu vẫn trông chờ từ bên ngoài.

Ngoài ra, cũng theo Thứ trưởng Nguyễn Đăng Khoa, công tác xây dựng hạ tầng vẫn đang bộc lộ một số hạn chế: nguồn lực đầu tư cho xây hạ tầng NTM vẫn chủ yếu dựa vào ngân sách Nhà nước, mức huy động từ các nguồn khác còn thấp. Việc tuyên truyền, vận động sự tham gia, đóng góp của người dân còn hạn chế, nhất là vùng miền núi phía Bắc. Chưa coi trọng việc quản lý, duy tu và bảo dưỡng các công trình hạ tầng sau khi đưa vào sử dụng.

Theo BCĐ Trung ương, nhìn chung công tác phát triển sản xuất, chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng sản phẩm hàng hóa hiệu quả, nâng cao thu nhập cho cư dân nông thôn ở các tỉnh phía Bắc còn chậm. Công tác phát triển quy hoạch sản xuất cấp xã chưa gắn với quy hoạch vùng nên đề án phát triển sản xuất ở nhiều xã còn mang nặng tính tự phát.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN- PTNT Cao Đức Phát cho rằng, xây dựng NTM là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước nhằm nâng cao hơn nữa đời sống nông dân. Đây là công cuộc to lớn làm thay đổi bộ mặt nông thôn nên đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị và nhân dân. Trong quá trình xây dựng, ở nhiều địa phương đã xuất hiện những cách làm hay, sáng tạo và mang lại hiệu quả thiết thực.

Tuy đạt được những kết quả đáng khích lệ, nhưng theo Bộ trưởng, Chương trình xây dựng NTM còn bộc lộ nhiều hạn chế. Đó là nhiều địa phương chạy theo thành tích mà chưa quan tâm đến chiều sâu của Chương trình, đã xuất hiện tâm lý ỷ nại, quan liêu bao cấp, chưa thông hiểu cặn kẽ mục đích của Chương trình lớn này…

Bộ trưởng Cao Đức Phát nhấn mạnh, để đạt được hiệu quả cao hơn nữa trong thời gian tới, các địa phương cần vào cuộc một cách quyết liệt, sâu sát và tâm huyết hơn nữa, làm cho nhân dân hưởng ứng sâu rộng thông qua công tác tuyên truyền, nhân rộng các điển hình tiên tiến, mô hình và cách làm hay.