Nông dân mòn mỏi giữa 'rừng' văn bản

Điều hành phiên thảo luận, Phó Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân đề nghị đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tập trung làm rõ việc ban hành chính sách pháp luật về đầu tư công cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn (tam nông) đã đủ mạnh, đồng bộ chưa? ĐB Nguyễn Lâm Thành (Lạng Sơn) trả lời, bên cạnh các nghị quyết của Đảng, QH, riêng Chính phủ đã ban hành 237 văn bản.

“Với một “rừng” văn bản, chính sách như vậy, sự trùng lặp, không đồng nhất dễ xảy ra, gây khó khăn cho công tác thực hiện”, ông Thành nói.

ĐB Nguyễn Quốc Cường cho rằng, trong khi nguồn lực nhà nước có hạn, cơ chế, chính sách thu hút đầu tư từ bên ngoài cho tam nông vừa thiếu, vừa chậm được ban hành.

Những chính sách đã có phát huy tác dụng thấp. “Giữa quan điểm, chủ trương và thực tế còn khoảng cách. Có hơn 200 loại văn bản khác nhau nên cấp huyện, xã rất khó tiếp thu, dẫn đến chồng chéo, cái cần không có, cái có khó thực hiện”, ông Cường nói.

Nông dân mòn mỏi chờ đợi

ĐB Nguyễn Thanh Thụy (Bình Định) nói, không ít chính sách, văn bản mang tính hình thức, chưa sát với thực tế, triển khai thiếu đồng bộ nên rất ít tác dụng.

Chính sách hỗ trợ vay vốn đưa cơ giới vào đồng ruộng là tốt nhưng chưa đúng lúc và chưa phù hợp thực tế.

Nhiều vùng đồng ruộng chưa được cải tạo cơ bản hoặc đã được cải tạo nhưng lại bị băm nhỏ để chia đều nên chỉ có thể sử dụng máy móc nông cụ nhỏ. Việc sử dụng máy móc hiện đại rất hạn chế.

ĐB Nguyễn Thị Kim Bé (Kiên Giang) bổ sung, chủ trương đầu tư xây dựng trạm bơm điện cho khu vực ĐBSCL đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2009.

Đây là chủ trương hoàn toàn phù hợp để tiến tới xây dựng cánh đồng mẫu lớn. Người nông dân trong khu vực phấn khởi mong chờ được hưởng thụ kết quả đầu tư từ dự án nhưng đến nay bóng dáng trạm bơm vẫn còn quá vắng vẻ.

“Người nông dân mòn mỏi chờ đợi. Vậy nguyên nhân vướng mắc ở đâu? Các ngành chức năng phải giải trình cho nông dân khu vực ĐBSCL rõ”, bà Bé kiến nghị. Hay như chủ trương xây dựng kho dự trữ lúa, gạo cho vùng ĐBSCL hầu như vẫn còn trên giấy. Sự chậm trễ kéo dài khiến tư thương làm giá và mua lúa của nông dân rất thấp, nhất là thời điểm đầu vụ mùa.

Nặng tâm lý ban phát

Đại biểu Quốc hội Bùi Mạnh Hùng.  Ảnh: Hồng Vĩnh.

ĐB Bùi Mạnh Hùng (Bình Phước) bày tỏ, việc giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia năm nào cũng chậm, không khắc phục được.

Nguyên nhân chính là cơ chế xin - cho, tâm lý ban phát còn nặng, thủ tục hành chính rườm rà, cứng nhắc. Kinh phí tới chậm nên cuối năm thi công vội vàng, chất lượng kém là khó tránh khỏi.

“Có công trình chưa thật phù hợp, thiết kế không phù hợp nhưng rất khó thay đổi vì thời gian không còn, dẫn đến lãng phí. Đơn vị thụ hưởng đành phải chấp nhận bởi có còn hơn không”, ông Hùng nói.

ĐB Ngô Thị Minh (Quảng Ninh) cho rằng, phải đầu tư cho công tác quy hoạch bởi hiện nay rất bất hợp lý.

Bà Minh đề xuất, làm rõ có lợi ích nhóm trong phân bổ đầu tư không? Ngoài ra, phải quy trách nhiệm các bộ, ngành trong việc thực hiện đề án.

Ví như, đề án dạy nghề cho nông dân, phải gắn với giải quyết việc làm nếu không sẽ lãng phí.

ĐB Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình) cho rằng, công tác đào tạo nghề cho nông dân cần rà soát lại. Hiện đánh giá 70% người học tìm được việc làm là hơi lạc quan.

Ví như, 1 xã đào tạo 50 người sửa chữa xe máy thì hành nghề ở đâu? Theo ông Phương, chính sách xóa đói giảm nghèo đang khiến người dân ỷ lại, mâu thuẫn giữa hộ cận nghèo và hộ nghèo.

ĐB Ngô Thị Minh cho rằng, chính sách với người nghèo phải có điều kiện, như hiện nay người không chấp hành pháp luật, không chịu làm ăn vẫn được hưởng chính sách.

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Giàng Seo Phử nói: trong ban hành chính sách, cần chống tư tưởng ỷ lại. Hiện nay, việc bình xét hộ nghèo ở cơ sở còn nể nang, người lười lao động cũng được hưởng chính sách.

Tuy nhiên, theo ĐB Bùi Mạnh Hùng, chuẩn nghèo xác định hiện nay chưa đúng, mới chỉ đáp ứng được 48% thực tế. Do đó, tình trạng xóa nghèo không bền vững là phổ biến, tái nghèo rất cao.

“Có tình trạng người dân còn nghèo nhưng bắt buộc phải thoát nghèo. Địa phương không muốn công nhận mình thoát nghèo. Người nông dân rất thực tế, họ không cần những thành tích ảo”, ông Hùng nói.