XDNTM ở Lai Châu: Khó trăm bề

Mô hình ươm mạ chịu lạnh ở Tà Lèn (Tam Đường).

Khó khăn chồng chất

Chia sẻ với phóng viên báo Kinh tế nông thôn, ông Lê Thanh Dương, Phó chủ tịch UBND huyện Sìn Hồ cho biết, Sìn Hồ là địa phương có diện tích tự nhiên rộng, trình độ dân trí thấp, tỷ lệ hộ đói nghèo cao, lại phân bố không đều nên công tác điều tra, lập quy hoạch gặp nhiều khó khăn. Đó là chưa kể trình độ chuyên môn của không ít cán bộ địa phương, nhất là cấp cơ sở còn hạn chế, dẫn đến quá trình tổ chức thực hiện XDNTM gặp nhiều trở ngại. Do một số xã mới chia tách hoặc đang trong thời điểm chuẩn bị chia tách nên công tác rà soát, đánh giá hiện trạng 19 tiêu chí chậm so với tiến độ.

Ông Dương cho biết thêm, đến nay, Ban chỉ đạo XDNTM của huyện đã tiến hành thẩm định trình UBND huyện phê duyệt đề cương, dự toán quy hoạch chung của 24/24 xã. Tính đến tháng 11/2012, đã có 7/24 xã được UBND huyện ra quyết định phê duyệt quy hoạch chung NTM; 9/24 xã đang chờ đơn vị tư vấn chỉnh sửa theo nội dung tham gia ý kiến của Sở Xây dựng; 5/24 xã đang xin ý kiến của Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và PTNT. Cũng đến tháng 11/2012, Sìn Hồ mới có 1 xã được UBND huyện ra quyết định phê duyệt đề án là Xà Dề Phìn. Sìn Hồ đang triển khai một số công trình trọng điểm, như cầu treo Nậm Lò ở xã Nậm Tăm, tổng mức đầu tư 2.784 triệu đồng; cầu treo Nậm Pì ở xã Chăn Nưa, tổng mức đầu tư 13.940 triệu đồng.

Đáng nói là nguồn vốn phục vụ XDNTM tại Sìn Hồ phải trông chờ hoàn toàn vào nguồn vốn từ các chương trình khác như 30a (42.958 tỷ đồng); 135 (30.228 tỷ đồng); nguồn vốn ổn định sắp xếp dân cư và các nguồn vốn khác (193, hạ tầng cao su, ngân sách huyện) là 48.855 triệu đồng.

Ông Nguyễn Tiến Tăng, Chủ tịch UBND huyện Tam Đường cũng bày tỏ trăn trở: “XDNTM là nhiệm vụ hoàn toàn mới, khối lượng công việc lớn, liên quan đến tất cả các lĩnh vực, trong khi chưa có mô hình điểm thành công nên chúng tôi phải vừa làm, vừa học hỏi, hệ quả là trong tổ chức điều hành có nơi còn lúng túng, chưa theo kịp tiến độ. Ngoài ra, do nguồn kinh phí đầu tư hàng năm thấp, chưa kịp thời cũng ảnh hưởng đến tiến độ XDNTM”.

Tuy nhiên, đến nay, Tam Đường cũng đã tích cực đưa các giống cây - con mới cho năng suất, chất lượng cao vào nuôi trồng như lúa Séng Cù, DS1, DT45, chè Kim Tuyên, cây mắc-ca, cam V2, tre Bát Độ, mít Thái Lan, dẻ Trùng Khánh, dổi xanh, các loại cây dược liệu, lợn siêu nạc, lợn rừng…; đẩy mạnh cơ giới hóa… Nhờ đó, trong năm 2012, tổng diện tích cây lương thực toàn huyện đạt 8.127,3ha, tăng 1.974,3ha so với năm 2010, trong đó có 98% diện tích sử dụng giống mới, trên 56% lúa chất lượng cao; tổng sản lượng lúa toàn huyện đạt 37.500 tấn, tăng 4.954 tấn so với năm 2010, góp phần đưa bình quân lương thực của huyện lên 782kg/người/năm.

Ông Tăng cho biết thêm, sau 2 năm thực hiện XDNTM, huyện chỉ có xã Bình Lư đạt 9 tiêu chí; 4 xã đạt 5-8 tiêu chí (Nà Tăm, Bản Bo, Thèn Sin, Hồ Thầu); 8 xã đạt dưới 5 tiêu chí.

Phí quản lý: 1 triệu đồng/năm/xã

Phải rất khó khăn chúng tôi mới tìm đến được Văn phòng điều phối chương mục tiêu quốc gia XDNTM Lai Châu. Ông Bùi Văn Mác, Phó chánh văn phòng điều phối, Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác tỉnh than: “Đây là lần thứ ba chúng tôi chuyển văn phòng, nhưng vẫn là tạm bợ, sắp tới sẽ bị thu hồi và chuyển đi chỗ khác, cũng là... tạm. Toàn bộ nhân lực được lấy từ Chi cục Kinh tế hợp tác. Văn phòng không có con dấu riêng nên hễ có công văn, giấy tờ lại phải đi xin con dấu ở Sở Nông nghiệp và PTNT hoặc Văn phòng UBND tỉnh...”.

Ông Mác cho biết thêm, sau khi chia tách các xã, cuối năm 2012, Lai Châu có 96 xã thuộc vùng nông thôn (tăng 3 xã). Khó khăn lớn nhất là địa bàn các xã rộng, trung bình 3.500 - 4.000 ha/xã, đặc biệt xã Tà Tổng (huyện Mường Tè) có tổng diện tích lên tới 54.000ha, trong khi dân cư sống thưa thớt, đơn cử như xã Mù Cả (Mường Tè) mật độ dân số chỉ khoảng 6 người/km2.

“XDNTM cần nhiều tiền, trong khi việc huy động sức đóng góp của người dân trên địa bàn là rất khó khăn. Năm 2011, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh chiếm 38,88%, có xã tỷ lệ hộ nghèo lên tới 94% (hai xã Pa Ủ, Pa Vệ Sủ của huyện Mường Tè). Tính đến hết năm 2012, toàn tỉnh chỉ có 2 xã đạt trên 10 tiêu chí (San Thàn, thị xã Lai Châu; Bình Lưu, huyện Tam Đường), có 17 xã đạt từ 5-8 tiêu chí, còn lại 75 xã đạt dưới 5 tiêu chí”, ông Mác nói.

Cũng theo ông Mác, năm 2012, tỉnh được Trung ương cấp 15,8 tỷ đồng nhưng năm nay chỉ còn 15,2 tỷ đồng. Theo quy định, bộ máy lãnh đạo sẽ được hỗ trợ 1% tổng kinh phí, do đó cả năm Văn phòng chỉ được cấp 36 triệu đồng, các xã được khoảng 1 triệu đồng/năm, huyện được 3-4 triệu đồng/năm. Với mức kinh phí như vậy thì việc đi công tác địa phương của Văn phòng gần như làm… không công.

Theo báo cáo của Văn phòng, đến hết năm 2012, Lai Châu có 93/96 xã hoàn thành quy hoạch chung, 61/96 xã được phê duyệt đề án. Tỉnh đề ra mục tiêu phấn đấu đến 30/6/2013 có 100% số xã được phê duyệt đề án NTM cấp xã. Dự kiến đến năm 2015, có 16 xã cơ bản hoàn thành 19 tiêu chí XDNTM.

Với đặc thù là tỉnh miền núi, diện tích rộng, đồng bào dân tộc đa phần là hộ nghèo... nên rõ ràng, việc áp dụng tiêu chí chuẩn của cả nước đối với XDNTM ở Lai Châu là chưa phù hợp. Vì thế, rất cần một cơ chế đặc thù để các tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn như Lai Châu có thể sớm về đích trong XDNTM…

Duy Phong

Nguồn:kinhtenongthon.com.vn