Cần đánh giá lại các mô hình liên kết nông nghiệp

Nếu tổ chức liên kết tốt, nông nghiệp Việt Nam sẽ có những bước tiến vượt bậc.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Trần Thành Nam, đến nay, diện tích cánh đồng lớn trên cả nước đã đạt trên 550.000ha, đặc biệt phát triển mạnh đối với sản xuất lúa nhưng cũng bắt đầu mở rộng với nhiều cây trồng khác. Ở các mức độ khác nhau, các mô hình cánh đồng lớn đều cho hiệu quả rõ rệt. Những cánh đồng lớn trở thành địa bàn của sự hợp tác, liên kết, chuyển giao khoa học kỹ thuật, cung cấp dịch vụ công, nhất là đào tạo nghề nông nghiệp. Đồng thời, liên kết trong cánh đồng lớn cũng là cơ sở thực tiễn để khẳng định sự cần thiết trong liên kết sản xuất giữa doanh nghiệp và các tổ chức đại diện cho nông dân.

Mặc dù đạt được nhiều kết quả nhưng tình hình phát triển hợp tác, liên kết gắn sản xuất với tiêu thụ, xây dựng cánh đồng lớn trong thực tiễn vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, khó khăn như: tốc độ mở rộng diện tích cánh đồng lớn còn chậm, tỷ lệ thành công của những hợp đồng liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản còn thấp, chưa thống nhất về nội dung thực hiện mô hình cánh đồng lớn, nhiều doanh nghiệp chưa có đủ điều kiện tài chính để đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu. Trong khi đó, ở nhiều nơi không có các tổ chức nông dân như tổ hợp tác, HTX, hoặc có nhưng hoạt động không hiệu quả, ảnh hưởng nhiều đến việc phát triển liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ, xây dựng cánh đồng lớn…

Theo ông Vũ Minh Tú, Vụ trưởng Vụ Hợp tác xã, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tổng kết 10 năm Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX và báo cáo của các bộ, ngành, địa phương cho thấy, mặc dù chính sách đã được quy định trong các văn bản pháp luật nhưng HTX lại gần như chưa tiếp cận được hoặc không được thụ hưởng. Nguyên nhân chính là do chưa có nhận thức đúng, đủ về HTX, chưa có sự chỉ đạo thống nhất từ Trung ương đến địa phương trong việc triển khai hỗ trợ, chưa có nguồn lực đủ lớn và tập trung để hỗ trợ HTX. Nhằm khắc phục các hạn chế, tồn tại trong việc xây dựng, triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển HTX trong các giai đoạn trước đây, cần có sự thay đổi nội dung và phương thức thực hiện chính sách hỗ trợ.

Cần xác định lại mô hình liên kết nông nghiệp cho phù hợp với điều kiện cụ thể của các vùng miền, địa phương.

Theo ông Tú, cần khuyến khích mạnh mẽ việc thành lập, tổ chức lại hoạt động của các HTX, liên hiệp HTX phù hợp với quy định của Luật HTX năm 2012; mở rộng hình thức liên hiệp HTX quy mô vùng và quốc gia, nhất là ở lĩnh vực tín dụng, nông nghiệp; khuyến khích thành lập HTX quy mô lớn thông qua hợp nhất, sáp nhập HTX. Nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX thông qua tăng cường năng lực tổ chức, điều hành, hoạt động, kinh doanh cho các HTX; các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực; xúc tiến thương mại; đầu tư kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất; chế biến sản phẩm.

Đại diện Tổng cục Thủy sản (Bộ Nông nghiệp và PTNT đề nghị), Bộ cần có chế tài xử lý vi phạm trong hợp đồng cung cấp sản phẩm và tiêu thụ sản phẩm giữa người sản xuất với doanh nghiệp, HTX, tổ hợp tác tiêu thụ chế biến sản phẩm. Đồng thời nâng mức kinh phí hỗ trợ theo mức độ hợp tác liên kết, mức độ liên kết càng cao thì hỗ trợ càng nhiều. Đặc biệt hỗ trợ lãi suất vay ngân hàng để doanh nghiệp, người sản xuất được tiếp cận nguồn vốn vay lãi suất thấp.

Thứ trưởng Trần Thành Nam khẳng định, liên kết, gắn sản xuất với tiêu thụ nông sản, xây dựng cánh đồng lớn đang là hướng đi tất yếu của nông nghiệp Việt Nam trong tương lai, nhằm khắc phục những hạn chế và yếu kém của ngành. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao hơn, ông Nam đề xuất, cần xác định lại mô hình liên kết cánh đồng lớn cho phù hợp với điều kiện cụ thể của các vùng miền, địa phương, lĩnh vực sản xuất.

Về bản chất, các quy định hiện nay trong liên kết cánh đồng lớn là hướng đến việc xây dựng hợp đồng nông sản. Mở rộng quy định hình thành các vùng chăn nuôi tập trung, vùng nuôi trồng thủy sản tập trung, vùng trồng rừng nguyên liệu tập trung. Tương tự với cánh đồng lớn, các vùng này cũng phải gắn sản xuất với liên kết tiêu thụ nông sản. Tập trung hơn nữa các chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp và các tổ chức đại diện của nông dân như: tổ hợp tác, HTX, hiệp hội sản xuất, thực hiện chức năng liên kết sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu. Bên cạnh đó, cần đơn giản hóa các quy trình và thủ tục ban hành và thực hiện chính sách liên kết gắn sản xuất với tiêu thụ nông sản, xây dựng cánh đồng lớn.

Quang Minh

Nguồn: kinhtenongthon.com.vn