Những sắc màu nông thôn mới

Nhiều địa phương đang nỗ lực phấn đấu xây dựng chương trình nông thôn mới (NTM) có chiều sâu, kiểu mẫu. Điều đó đã tạo nên những sắc diện của các vùng quê không chỉ phát triển mà còn không khí, cảnh quan cũng được cải thiện rõ nét.

Đường hoa ở Duy Tiên (Hà Nam)

Thêm một bông hoa, bớt một túi rác

Điều ấn tượng với tôi ở những vùng nông thôn bây giờ không phải là những ngôi nhà cao tầng, những con đường rộng thênh thang mà bởi hai bên ven đường đã được trồng hoa. Những nơi trước đây vốn là bờ bụi, cỏ dại, chỗ chứa rác thải, thì giờ Đoàn thanh niên, người dân địa phương đã đứng ra làm sạch, trồng hoa. Tại Phú Xuyên (Hà Nội), để tạo điểm nhấn cho sắc diện nông thôn, từ năm 2016, huyện Phú Xuyên đã chỉ đạo làm điểm xây dựng ba tuyến đường hoa ở các xã Tri Trung và Nam Triều.

Hiện tuyến đường liên xã dài hơn 200m đã trở thành đường hoa với các loại hoa mười giờ, hoa chuỗi ngọc… không chỉ tạo cảnh quan môi trường xanh - sạch - đẹp, mà còn tránh được việc lấn chiếm hành lang giao thông. Khi đường hoa hình thành, nhân dân đang sinh sống dọc trục đường chính đã nhận thấy được lợi ích, ý nghĩa nên cũng tự cải tạo khuôn viên, hành lang để trồng cây xanh, hoa, cây cảnh.

Cũng tại huyện Phú Xuyên, tiếp theo đó xã Minh Tân, tiêu biểu với con đường nối từ cống Mai Trang, đến trường Tiểu học Minh Tân. Trước đây con đường này chỉ toàn cỏ dại, nơi người dân vứt rác thải sinh hoạt, đánh cây rơm, thì nay đã được trồng xen kẽ những hoa mười giờ nở rộ.

Chị Nguyễn Thị Hương - Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Minh Tân cho biết: “Thời tiết nắng nóng, đoạn đường nhiều cỏ dại, đá sỏi, rác thải, ai cũng ngại nhưng nghĩ đến việc làm đẹp không gian sống, chị em lại động viên nhau, mỗi người cùng cố gắng và chỉ sau một thời gian ngắn cùng tham gia trồng, chăm sóc, hỗ trợ kinh phí và kết quả đã có tuyến đường hoa đẹp, ai đi qua cũng khen”.

Chung tay vì những đường hoa

Vui mừng trước sự thay da đổi thịt của quê hương, Bí thư Đảng ủy xã Minh Tân Nguyễn Văn Ngự chia sẻ, nhờ có sự vào cuộc của lãnh đạo xã và sự đồng tình của người dân, đến nay trên địa bàn xã Minh Tân đã có 1.900 mét tuyến đường hoa dọc một số đường liên thôn, liên xã. Chúng tôi đã giao cho các đoàn thể, mỗi đoàn thể đảm nhận 1 đoạn đường tự quản, xanh - sạch đẹp - nở hoa.

Ngược lên các xã Khai Thái, Hồng Thái, chúng tôi cũng được đi trên những con đường NTM xanh - sạch đẹp - nở hoa, nhờ bàn tay, công sức, sự đóng góp của đông đảo người dân.

Nằm kề huyện Phú Xuyên là huyện Duy Tiên - tỉnh Hà Nam, vừa đón bằng đạt chuẩn NTM vào ngày 10/6/2018. Những năm qua, cùng nỗ lực phát triển kinh tế, xây dựng các mô hình chăn nuôi bò sữa, lãnh đạo UBND huyện đã chỉ đạo, tất cả các xã, thị trấn trong huyện đã chọn ít nhất một thôn, xóm, phố; mỗi thôn, xóm, phố lựa chọn ít nhất một tuyến đường hoặc một điểm để làm mô hình điểm trồng hoa. Đến tháng 11/2017, 100% thôn, xóm, phố trong huyện có tuyến đường hoa, khu trồng hoa; toàn huyện đã trồng được trên 40.000 m2 hoa.

Mộc Bắc là một trong những xã tích cực hưởng ứng phong trào trồng hoa ngay sau khi huyện phát động. Ban đầu xã dự định trồng điểm ở trục đường chính, sau nhân dân thấy đẹp đã đăng ký trồng tiếp; diện tích trồng hoa vượt so với kế hoạch đề ra khoảng 2.500m2. Ông Trần Hồng Quang - Chủ tịch UBND xã Mộc Bắc, chia sẻ: “Hiện không chỉ đường trục xã, trục thôn, xóm mà hầu hết đường làng, nhà văn hóa thôn, trường học và các khu công cộng ở Mộc Bắc đều có sắc hoa tươi thắm. Đây là sự nỗ lực, chung tay của bà con vì sắc màu nông thôn”.

Còn Chủ tịch UBND huyện Duy Tiên, ông Phạm Hồng Thanh, bày tỏ: Trước đây, những khoảng đất trống cỏ dại mọc um tùm, thậm chí còn bị biến thành bãi rác gây ô nhiễm, mất mĩ quan nhưng từ khi xuất hiện con đường hoa đã hạn chế rất nhiều hiện tượng xả rác bừa bãi.

Với phương châm “Thêm một bông hoa, bớt một túi rác”, người dân các thôn, xóm ở Duy Tiên đã duy trì nề nếp dọn vệ sinh đường làng, ngõ xóm vào những ngày cố định trong tháng, nơi công cộng (thường vào ngày chủ nhật giữa tháng và cuối tháng) gắn với việc nhặt cỏ, chăm bón hoa. Hoạt động tập thể đó được các cấp chính quyền và đông đảo nhân dân ủng bộ bởi không chỉ tạo môi trường sống trong lành mà còn khiến tình làng nghĩa xóm thêm đoàn kết.Chung tay vì những đường hoa

Chung tay vì những đường hoa

Xây dựng những phong trào thực chất

Phải khẳng định, từ những năm qua, chương trình xây dựng NTM đã để lại không ít điều đáng tiếc bởi nhiều xã chạy theo phong trào, thiếu thực chất, thiếu sự bền vững. Điều đó đã dẫn đến không ít con đường có cây xanh, cổng cây, cổng cổ có giá trị văn hóa bị phá để mở rộng đường, chợ xây xong bỏ hoang, nợ đọng trong xây dựng cơ bản.

Từ ba năm qua, các cơ quan chức năng từ trung ương tới địa phương đã tập trung tháo gỡ những khó khăn, tránh làm ào ạt, phong trào, tạo ra nỗi bức xúc trong nhân dân khi để họ phải è cổ đóng góp xây dựng. Có xã đến nay vẫn chưa trả xong nợ vì chưa biết lấy đâu ra kinh phí.

Qua trao đổi với lãnh đạo nhiều địa phương, căn cốt vẫn là phải thay đổi hẳn tư duy trong chương trình NTM, các tiêu chí phải được nâng lên, hướng tới bền vững, chứ không phải xã nào về đích thì… dậm chân tại chỗ. Qua khảo sát thực tế, nhiều mô hình trồng rau sạch còn chưa tạo được sự phát triển vượt trội, vẫn dừng ở mức độ phong trào.

Người nông dân Việt Nam có thế mạnh về nông nghiệp, cần tạo cơ hội cho họ được trồng và sử dụng rau sạch, hoa quả sạch, tránh để nhập khẩu rau và hoa quả không bảo đảm an toàn. Hay ngay như huyện NTM Duy Tiến, dù có một số làng nghề truyền thống, như: Trống Đọi Tam; thêu ren Vũ Xá (Yên Bắc); mây giang đan Ngọc Động (Hoàng Đông); dệt lụa Nha Xá (Mộc Nam) và 2 làng nghề mới là: Ươm tơ kéo kén Từ Đài (Chuyên Ngoại) và mây giang đan Hoà Trung (Tiên Nội). Các nghề truyền thống của huyện đã có bước phát triển. Nhưng các làng nghề vẫn cần sức bật để đạt giá trị sản xuất lớn, nâng cao đời sống người dân, tạo thêm sự khởi sắc mới trong toàn huyện.

Phát triển nông thôn, ngoài vấn đề kinh tế, như nhiều chuyên gia đóng góp ý kiến là phải xây dựng cả sự bền vững về văn hóa nông thôn, giữ gìn và bảo tồn những nề nếp, ứng xử văn hóa làng xã, tạo sự đoàn kết thôn xóm. Để hoa không chỉ nở trên những con đường, những ngõ xóm, mà sự an vui cũng về với mỗi gia đình. Điều đó có được, rất cần sự tâm huyết của những người đứng đầu cơ sở xã, phường.