Thu hút đầu tư cho nông nghiệp

Động lực mới từ Nghị định 57

Trong đầu tư nông nghiệp, yếu tố cần nhất là quỹ đất lớn, để đưa khoa học - kỹ thuật và công nghệ tiên tiến vào sản xuất và cần sự nghiên cứu lựa chọn đúng một số ngành hàng có giá trị cao để làm điểm. Tích tụ ruộng đất và xây dựng mô hình cánh đồng lớn sẽ thu hút được các DN NVV, HTX làm hạt nhân liên kết để xây dựng chuỗi giá trị nông sản. Lĩnh vực nông nghiệp hiện nay sử dụng gần 80% tổng diện tích đất tự nhiên, song quy mô canh tác với tỷ lệ sử dụng đất dưới 5 ha là 97%, trong đó 70% là dưới 0,5 ha. Đi kèm với đó là chi phí vận hành cao khiến hiệu quả sản xuất, kinh doanh, năng lực cạnh tranh của các DN nhỏ và vừa (NVV) luôn gặp hạn chế. Đặc biệt, một vấn đề bất cập rất cơ bản được nói đến từ nhiều năm nay là chính sách thuế đối với các ngành sản xuất sản phẩm là đầu vào cho nông nghiệp vẫn chưa có cải thiện nào đáng kể.

DN đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn sẽ được hưởng nhiều chính sách khuyến khích “Tạo điều kiện về cơ sở hạ tầng - Giúp tiếp cận nguồn vốn - Hỗ trợ ứng dụng công nghệ cao (CNC)” là những điểm chính nằm trong Nghị định số 57/2018/NĐ-CP (NĐ 57) của Chính phủ nhằm khuyến khích các DN đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn. Theo quy định, DN được nhận ưu đãi và hỗ trợ là DN được thành lập, đăng ký, hoạt động theo Luật DN và có Dự án (DA) nông nghiệp đặc biệt ưu đãi đầu tư; DA nông nghiệp ưu đãi đầu tư và DA nông nghiệp khuyến khích đầu tư. Các DN trên sẽ được Nhà nước ưu đãi và hỗ trợ thông qua miễn, giảm tiền sử dụng đất; miễn, giảm tiền thuê đất, thuê mặt nước của Nhà nước; hỗ trợ tập trung đất đai; tiếp cận, hỗ trợ tín dụng; hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng nông nghiệp CNC; hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, phát triển thị trường; hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng; cung cấp dịch vụ công và đầu tư kết cấu hạ tầng nông nghiệp, nông thôn.

Cụ thể, DN có DA nông nghiệp thuộc diện đặc biệt ưu đãi đầu tư, ưu đãi đầu tư và khuyến khích đầu tư sẽ được Nhà nước giao đất hoặc được chuyển mục đích đất để làm nhà ở cho người lao động (NLĐ) theo quy định tại Điều 55 Luật Đất đai được miễn tiền chuyển mục đích sử dụng đất đối với diện tích đất được chuyển mục đích để xây dựng nhà ở cho NLĐ làm việc tại DA; được miễn tiền sử dụng đất đối với diện tích đất đó sau khi được chuyển đổi. DN có DA nông nghiệp ưu đãi đầu tư được miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước trong 15 năm đầu kể từ ngày Nhà nước cho thuê đất, thuê mặt nước và giảm 50% tiền thuê đất, thuê mặt nước trong bảy năm tiếp theo. DN có DA nông nghiệp khuyến khích đầu tư thì DA đó được miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước trong 11 năm đầu kể từ ngày Nhà nước cho thuê đất, thuê mặt nước và giảm 50% tiền thuê đất, thuê mặt nước trong 5 năm tiếp theo…

Giúp tiếp cận nguồn vốn

Để giúp các DN có DA đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn tiếp cận được nguồn vốn, ngân sách địa phương sẽ hỗ trợ lãi suất vay thương mại sau khi DA hoàn thành với mức hỗ trợ bằng chênh lệch lãi suất vay thương mại so lãi suất tín dụng Nhà nước ưu đãi đầu tư tính trên số dư nợ thực tế tại thời điểm xem xét hồ sơ hỗ trợ. Thời gian hỗ trợ lãi suất tính từ ngày bắt đầu giải ngân theo hợp đồng tín dụng với NHTM: Tối đa tám năm đối với DA nông nghiệp đặc biệt ưu đãi đầu tư; tối đa sáu năm đối với DA nông nghiệp ưu đãi đầu tư; tối đa 5 năm đối với DA nông nghiệp khuyến khích đầu tư. Trường hợp DA của DNNVV mới thành lập thì thời gian hỗ trợ lãi suất là tám năm; DA mà DN tham gia liên kết chuỗi giá trị thì được áp dụng hỗ trợ lãi suất theo chu kỳ sản xuất của sản phẩm. Hiện dư nợ tín dụng đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn chiếm tỷ trọng 21% tổng dư nợ tín dụng nền kinh tế.

Chia sẻ về lý do dẫn tới việc cho vay đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn vẫn còn gặp một số khó khăn, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, là do sản xuất nông nghiệp luôn tiềm ẩn rủi ro do thiên tai, dịch bệnh, trong khi các công cụ phòng ngừa và hạn chế rủi ro trong nông nghiệp còn chậm triển khai; việc tổ chức sản xuất theo các mô hình liên kết vẫn bộc lộ hạn chế do khả năng hợp tác, liên kết của người dân còn yếu; DN đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng CNC thiếu DA, phương án sản xuất, kinh doanh khả thi, năng lực tài chính của khách hàng còn hạn chế dẫn đến khả năng hoàn vốn thấp…

Để khắc phục những bất cập trên, đồng thời tăng hiệu quả ngành nông nghiệp, Chủ tịch Tập đoàn Masan Nguyễn Đăng Quang đề xuất, Nhà nước cần khuyến khích và ban hành cơ chế phù hợp thúc đẩy quá trình tích hợp chuỗi giá trị từ nuôi trồng đến chế biến, nâng cao giá trị cho nông sản, xây dựng thương hiệu nông nghiệp quốc gia để cạnh tranh quốc tế. Bên cạnh đó, cần tạo hành lang pháp lý nhằm khai mở các nguồn vốn đầu tư thay vì chỉ giới hạn ở việc tài trợ vốn ngân hàng cho hộ kinh doanh cá thể như lâu nay.

Ý thức được tầm quan trọng trong phát triển nông nghiệp và để tạo điều kiện hơn nữa cho các DN đầu tư vào nông nghiệp, ngành NH cam kết tiếp tục đồng hành cùng người dân, DN bằng những chính sách hành động. Ngoài cam kết bố trí đủ vốn, NHNN chỉ đạo đơn giản hóa, bãi bỏ các thủ tục hành chính không phù hợp, cắt giảm chi phí và kịp thời có giải pháp xử lý khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi trong tiếp cận tín dụng, hỗ trợ người dân và DN phát triển mở rộng đầu tư vào nông nghiệp. Tuy nhiên, để chính sách tín dụng (CSTD) có hiệu quả, NHNN cũng cần tiếp tục nhận được sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương cũng như các hiệp hội, ngành hàng đẩy mạnh vai trò trong kết nối, xúc tiến thương mại, hỗ trợ người dân và DN nông nghiệp mở rộng thị trường trong và ngoài nước…

Đơn cử, Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng thẳng thắn, NHNN đề nghị Bộ Tài nguyên và Môi trường khẩn trương đánh giá việc triển khai Thông tư 33/2017/TT-BTN&MT về việc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản trên đất nông nghiệp tại các địa phương, từ đó đề xuất giải pháp đẩy mạnh triển khai để tháo gỡ khó khăn cho người dân trong việc hoàn thiện thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm, thế chấp vay vốn.

Cần sự góp sức của nhiều cấp, nhiều ngành

Ngoài việc ghi nhận những thành quả to lớn mà ngành nông nghiệp Việt Nam đã đạt được trong thời gian qua, tại Hội nghị toàn quốc về thu hút DN đầu tư vào nông nghiệp, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đặt hàng cho ngành nông nghiệp trong 10 năm tới phải đứng vào top 15 nước phát triển nhất thế giới, trong đó lĩnh vực chế biến nông sản đứng vào top 10. Để hiện thực hóa tầm nhìn trên, cốt lõi là sự phát triển của các DN đầu tư trong ngành nông nghiệp.

Thực tế, từ nước thiếu ăn nghiêm trọng, giờ Việt Nam có nền sản xuất nông nghiệp hàng đầu thế giới. Đến nay, nhiều DN lớn, DN kinh doanh bất động sản đã chuyển sang sản xuất nông nghiệp. Đây là tín hiệu rất mừng. Tuy nhiên, hiện nay DN đầu tư vào nông nghiệp vẫn rất khiêm tốn, chuyển dịch khá chậm chạp. Quy mô DN chủ yếu là nhỏ, siêu nhỏ. Cả nước chỉ có khoảng 50 - 70 DN nông nghiệp lớn đủ sức cạnh tranh với quốc tế, chủ yếu vẫn là DNNVV.

Theo Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, hiện nay, số lượng lao động nông nghiệp của Việt Nam còn khá cao, chiếm 48% tổng số lao động cả nước, trong khi đó ở các nước Nhật Bản và Mỹ, số lượng lao động nông nghiệp chỉ chiếm 27%. Lao động lớn khiến năng suất thấp. Hơn nữa, nhiều diện tích đất đai phì nhiêu nhưng ở một số nơi người nông dân không tổ chức sản xuất. Điều này trái ngược nhu cầu của DN là cần quỹ đất sản xuất. Đất đai là cần câu, chứ không phải con cá, chúng ta phải đầu tư trên đất đai mới phát triển được.

Để giải quyết dứt điểm những vướng mắc này, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tổ chức thực hiện tốt NĐ 57 của Chính phủ về cơ chế, chính sách khuyến khích DN đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn vừa ban hành tháng 4-2018. Cụ thể, Bộ Kế hoạch và Đầu tư khẩn trương ban hành Thông tư hướng dẫn thực hiện NĐ 57 để các DN có cơ sở được thụ hưởng ngay các chính sách ưu đãi của Chính phủ. Nghiên cứu sửa đổi CSTD phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng nâng mức cho vay tối đa, không có tài sản bảo đảm đối với cá nhân, hộ gia đình; mở rộng đối tượng hưởng CSTD đối với lĩnh vực nông nghiệp CNC; cho phép tài sản hình thành từ vốn vay của các DA, phương án ứng dụng CNC trong lĩnh vực làm tài sản bảo đảm… Đối với đề xuất vướng mắc tại Thông tư 33, Thủ tướng đã chỉ đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường báo cáo cụ thể tình hình triển khai trước ngày 1-9-2018.

Theo Báo Nhân dân