Nông nghiệp sinh thái: Cánh đồng hữu cơ Đất Mũi

Đó là nông trại hữu cơ Viễn Phú (xã Khánh An, huyện U Minh, Cà Mau). Đây là mô hình nông nghiệp xanh lớn nhất ở Đông Nam Á đạt những tiêu chuẩn vô cùng khắt khe về thực phẩm sạch của châu Âu và Mỹ.

3 NĂM CHINH PHỤC CÁNH ĐỒNG HOANG

Một buổi sáng mùa hè, khi nắng vàng rải khắp cánh đồng lúa đang rì rào trong gió, chúng tôi về thăm nông trại Viễn Phú. Ông Võ Minh Khải, Giám đốc nông trại kể: “Tôi bắt đầu làm cái này từ hơn 10 năm nay rồi. Hồi đó, tôi cứ lang thang khắp nơi, phải đến những vùng hoang vu nhất mới có đất sạch để làm, từ Phú Yên đến Tây Ninh. Khi tìm được đất, tôi thuê người dân làm, giống và quy trình của mình. Nhưng do làm manh mún nên không kiểm soát được chất lượng. Tốn rất nhiều tiền của mà không thành công, lúc tôi bắt đầu nản thì có người bạn giới thiệu vùng này”.

Ông Võ Minh Khải, GĐ nông trại Viễn Phú đang giới thiệu thành quả sau 3 năm “dãi gió dầm sương”

Để trồng được lúa sạch và được cấp giấy chứng nhận thực phẩm hữu cơ (sạch tuyệt đối) theo tiêu chuẩn của Hoa Kỳ và các nước châu Âu, trước hết phải có đất “sạch”, không có tồn dư hóa chất, thuốc BVTV. Sau khi trồng lúa, phải tuân thủ các yêu cầu không được sử dụng các loại phân hóa học, thuốc trừ sâu, diệt cỏ hay kích thích tăng trưởng mà chỉ dùng các chế phẩm sinh học.

“Chính vì thế, chúng tôi phải lặn lội đến đây, nơi mà không ai tin là có thể làm được. Để có được những cánh đồng như các anh thấy hôm nay, chúng tôi đã trải qua 3 năm ròng vô cùng vất vả. Nhiều lúc khó khăn đến mức tưởng như không thể làm được nữa. Nhưng cuối cùng chúng tôi cũng vượt qua.

Hồi ấy, vùng đất mênh mông này chỉ có cây đước, tràm và cỏ dại cao lút đầu người, không có đường đi lối lại. Hàng năm trời, tôi và mấy anh em trong đội khai hoang dựng chòi lá, ăn ở tại chỗ giữa vùng đất hoang đầy muỗi mòng, rắn rết, ong bay rào rào như châu chấu. Tối đến, mọi sinh hoạt đều thực hiện trong mùng”, ông Khải kể tiếp.

3 năm trời, vừa san ủi, lập thửa, vừa đầu tư nạo vét, xây dựng vùng thuỷ lợi khép kín, số tiền đầu tư đã lên đến 40 tỷ đồng, đến nay nông trại xanh Viễn Phú đã có tổng diện tích 320 ha lúa hữu cơ siêu sạch, bước đầu cung cấp trên 1.000 tấn gạo hữu cơ thương hiệu "Hoa Sữa" ra thị trường với 4 loại là trắng, đỏ, đen và tím.

“Cây lúa chỉ dùng các loại phân hữu cơ sinh học, vi sinh tự nhiên. Đặc biệt, chỉ dùng nước mưa tích trữ chứ không lấy nước sông rạch. Ruộng lúa được thả các loại cá để diệt sâu, điều chỉnh hệ thống nước ra vào để làm sạch côn trùng, rầy. Mặc dù năng suất lúa chưa cao, ban đầu chỉ khoảng 1 tấn/ha, nhưng chúng tôi đang dần hoàn thiện quy trình kỹ thuật và năng suất cũng đã lên 3 tấn/ha. Mục tiêu của chúng tôi là phấn đấu đạt 5 tấn/ha vào năm 2015”, ông Khải khẳng định.

Chúng tôi đi tham quan cánh đồng bằng xe ô tô trên bờ bao, hai bên là những hàng chuối, đu đủ, xoài mơn mởn. Thấp thoáng dưới làn nước trong vắt, từng đàn cá bơi. Lâu lâu lại có một chú cá lóc nhảy vọt lên bờ, giẫy đành đạch.

CÒN ĐÓ NHỮNG TRĂN TRỞ

Nói về việc mở rộng mô hình, ông Khải trăn trở: “Đất nông nghiệp ở nước ta bây giờ giống như người nghiện rượu lâu năm, gan ruột sắp tiêu hết rồi. Giờ muốn “cải thiện” tình hình, trước hết anh ta phải bỏ rượu, rửa ruột, sau đó dùng thuốc Nam của một ông thầy lang giỏi. Và, sẽ mất rất nhiều thời gian, tiền bạc mới mong cải thiện tình hình. Nghĩa là, bây giờ muốn có những vùng đất hữu cơ như nông trại U Minh này, phải cho đất “ăn” và “nghỉ” từ 3-5 năm. Điều đó là không thể, bởi vì, cho đất nghỉ thì nông dân lấy gì mà ăn?"

Dây chuyền chế biến, đóng gói gạo Hoa Sữa của Viễn Phú

Vậy theo ông, nếu “gom” từ nhiều địa phương, mỗi nơi vài mảnh nhỏ lại thì cả nước cũng có thể được vài trăm ngàn héc ta đất sạch. Còn tìm một diện tích vài trăm héc ta như ở U Minh này thì không có nữa. Nhưng, nếu 300.000 ha mà sắp xếp hợp lý thì giá trị sẽ tương đương với 1 triệu ha. Bởi vì sản phẩm hữu cơ sẽ có giá trị gấp 3-4 lần sản phẩm thông thường.

Mô hình của ông không chỉ trồng lúa, mà còn có cây ăn trái, rau các loại, nuôi thủy sản, nuôi gia cầm… tất cả những sản phẩm này đều sử dụng nguồn thức ăn, nước uống sạch, cho nên chúng đều là sản phẩm sạch tuyệt đối. Có thể nói, đó là một chuỗi cung ứng sạch, giá trị cao. Ngoài ra, mô hình còn có giá trị vô hình rất lớn là bảo vệ sức khỏe con người, góp phần làm sạch môi trường...

Cũng theo ông Khải, hiện nay, chỉ còn 2 tỉnh là Cà Mau và Bạc Liêu có tiềm năng lớn về đất sạch để SX nông nghiệp hữu cơ. Ông rất muốn mở rộng mô hình để “giữ” cho đất sạch. Nhưng muốn làm được phải có sự hỗ trợ về chính sách của chính quyền các cấp, chứ phải “tự bơi” như bao lâu nay thì ông không đủ khả năng.

Nói về dự định trong tương lai gần, ông Khải cho biết: “Từ nay đến năm 2015, chúng tôi sẽ đầu tư cụm công nghiệp chế biến quy mô 10 ha gồm nhà máy chế biến gạo hữu cơ công suất 10.000 tấn gạo/năm, nhà máy chế biến ngũ cốc và thức ăn chức năng hữu cơ công suất 10.000 tấn sản phẩm/năm, nhà máy chế biến thức ăn thủy sản và rau hữu cơ…

Dự kiến sẽ “ngốn” hết 15 triệu USD (hơn 300 tỷ đồng). Còn trước mắt, nếu tỉnh Cà Mau hỗ trợ đầu tư cải tạo, xây dựng hệ thống kênh mương thủy lợi theo mô hình Cty đang làm cho các xã khác trong vùng thì Viễn Phú sẵn sàng liên kết xây dựng cánh đồng lúa hữu cơ để nông dân làm giàu trên vùng đất U Minh”.