Doanh nghiệp ngoại lấn át

“Lép vế”

Ông Nguyễn Xuân Dương, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi cho biết: Sản lượng TĂCN Việt Nam hiện đã đứng đầu Đông Nam Á. Năm 2016, Việt Nam đã sản xuất 23,5 triệu tấn, đứng thứ hai là Thái Lan với 18,6 triệu tấn. Trên thế giới, Việt Nam đứng thứ 10 cả về công suất thiết kế (32 triệu tấn/năm) và sản lượng TĂCN. 

Doanh nghiệp sản xuất TĂCN trong nước luôn bị danh nghiệp ngoại lấn sân     Ảnh: Wengerfeeds
  

Theo Bộ NN&PTNT, năm 2010 sản lượng thức ăn gia súc, gia cầm công nghiệp chỉ 10.598.633 tấn thì năm 2016 đạt trên 20.000.000 tấn. Dựa trên sự phát triển của thị trường TĂCN trong nước có thể thấy, thị trường TĂCN Việt Nam được đánh giá rất tiềm năng. Nhưng hiện tại, doanh nghiệp nội không làm chủ được thị trường. Ưu thế trên thị trường hiện đang nghiêng hẳn về các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. 

Cục Chăn nuôi cho biết, cả nước hiện có khoảng 218 doanh nghiệp ngoại - nội sản xuất TĂCN với công suất khoảng 28.200 tấn/năm; trong đó, có 71 doanh nghiệp FDI và 147 doanh nghiệp Việt. 

Mặc dù doanh nghiệp Việt nổi trội hơn hẳn khi số lượng gấp đôi doanh nghiệp ngoại, tuy nhiên xét về công suất và thị phần thì doanh nghiệp nội đang chịu tình cảnh lép vế. Công suất sản xuất của doanh nghiệp Việt khoảng 12.465 tấn/năm, còn doanh nghiệp FDI có công suất trên 15.700 tấn/năm; chiếm 60 - 65% tổng sản lượng TĂCN sản xuất ra. 

Thời gian qua, rất nhiều doanh nghiệp nước ngoài như: C.P Group (Thái Lan), De Heus (Hà Lan), Cargill (Mỹ)… đã lấn lướt sản xuất, xây mới nhà máy, mở rộng hoạt động kinh doanh trên khắp cả nước. 

Điển hình, Cargill Việt Nam đánh dấu việc vận hành dây chuyền sản xuất cám thủy sản thứ 10 tại tỉnh Hà Nam. Có thâm niên hơn trong hoạt động đầu tư sản xuất TĂCN, Công ty CP Chăn nuôi C.P. Việt Nam liên tục lớn mạnh sau nhiều năm liền. Sau hơn 20 năm vào Việt Nam, C.P. đang sở hữu 4 nhà máy sản xuất TĂCN (công suất mỗi nhà máy trên 400.000 tấn/năm) đặt tại các tỉnh Bình Dương, Đồng Nai, Tiền Giang, Bình Định. 

Trụ vững

Được đánh giá có thị trường TĂCN màu mỡ, doanh nghiệp ngoại liên tục chủ động phát triển hoạt động sản xuất với mong muốn chiếm lĩnh thị trường. Doanh nghiệp ngoại tăng vốn đầu tư, đa dạng hóa sản phẩm, áp dụng công nghệ sản xuất hiện đại nhằm giảm chi phí đầu vào… 

Nỗ lực chiếm lĩnh và trụ vững trên thị trường TĂCN, không ít doanh nghiệp Việt tìm kế phát triển. Đơn cử như Sao Mai Group (An Giang) đang đầu tư mạnh vào nhà máy sản xuất thức ăn thủy sản. Cuối tháng 11/2017, Sao Mai Group đưa vào hoạt động nhà máy Sao Mai Super Feed tại Đồng Tháp, công suất 360.000 tấn/năm, tổng vốn đầu tư trên 800 tỷ đồng. 

Dù cố gắng chạy đua với doanh nghiệp FDI, để giành thị phần nhưng doanh nghiệp nội vẫn chịu cảnh lép vế. Nguyên nhân do tình trạng thiếu nguyên liệu sản xuất TĂCN diễn ra từ lâu. Năm 2016, Việt Nam nhập khẩu 8,3 triệu tấn ngô, 1,56 triệu tấn đậu nành… Ngoài ra, trong 2 năm trở lại đây, việc chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản luôn biến động theo chiều hướng đi xuống, thị trường lâm vào tình trạng khó khăn buộc doanh nghiệp nội phải giảm công suất. 

Theo một doanh nghiệp sản xuất thức ăn trong nước, do ảnh hưởng bởi tình hình chăn nuôi biến động nên việc bán TĂCN cho các hộ nông dân gặp nhiều rủi ro. Hoạt động chăn nuôi trì trệ nguy cơ mất vốn dễ dàng xảy ra. Để hạn chế những rủi ro không đáng có trong hoạt động sản xuất kinh doanh, nhiều doanh nghiệp phải giảm công suất. Điển hình như: Hùng Vương, Anco, Proconco… cũng đang cắt giảm tối đa chi phí giá thành, gia tăng năng lực cạnh tranh. Đặc biệt, nhiều doanh nghiệp lên kế hoạch cạnh tranh về giá thành. Theo đó, doanh nghiệp tiến hành bán hàng trực tiếp đến hộ chăn nuôi không qua hệ thống đại lý.