Khuyến nông: Đổi mới để phục vụ xây dựng nông thôn mới

Tuyên truyền khuyến nông bằng công nghệ thông tin

TS Phan Huy Thông - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết: Trong giai đoạn 2011 - 2014, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan nghiên cứu, đào tạo ở trung ương và hệ thống khuyến nông địa phương đẩy mạnh hoạt động đào tạo, tập huấn với các hình thức đa dạng, phong phú, bình quân mỗi năm tổ chức khoảng 250 - 300 lớp tập huấn ToT; tổ chức bồi dưỡng cấp chứng chỉ "Kỹ năng dạy học" cho trên 5.000 cán bộ khuyến nông. Hệ thống khuyến nông địa phương tổ chức hơn 31.000 lớp tập huấn cho khoảng 1,3 triệu lượt nông dân, 2.200 cuộc hội nghị, hội thảo đầu bờ, gần 400 đoàn nông dân tham quan trao đổi kinh nghiệm...

Trong những năm qua, hoạt động thông tin tuyên truyền khuyến nông bám sát các chủ trương định hướng của ngành, thực tế sản xuất và nhu cầu của nông dân, thường xuyên đổi mới về nội dung và hình thức, ứng dụng công nghệ thông tin tạo sức lan tỏa và hiệu quả rõ rệt. Từ năm 2013 đến nay, thực hiện Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp của Chính phủ, hoạt động thông tin tuyên truyền đã tập trung vào các nội dung phục vụ tái cơ cấu ngành và xây dựng nông thôn mới; tăng cường sự phối hợp tham gia của các cơ quan nghiên cứu, đào tạo chuyển giao tiến bộ kỹ thuật thông qua các sự kiện khuyến nông, chuyên mục tư vấn trên truyền thanh, truyền hình, internet, xây dựng tài liệu và ấn phẩm khuyến nông. Ở địa phương đã có các hình thức tuyên truyền khuyến nông sáng tạo và hiệu quả như: Câu lạc bộ khuyến nông, tủ sách khuyến nông, điểm tư vấn, hỏi đáp khuyến nông và quán "cà phê khuyến nông" tại Tiền Giang, Đồng Tháp, An Giang; "Nhịp cầu khuyến nông" trên truyền hình tại Long An, Vĩnh Long và Cần Thơ.

Nhiều địa phương lấy kinh tế thủy sản làm chủ lực xây dựng NTM - Ảnh: Phan Thanh Cường

Gắn khuyến nông kỹ thuật với khuyến nông thị trường

Theo ông Phan Huy Thông, do Việt Nam là đất nước nông nghiệp với trên 60% dân số và trên 50% lao động làm nông nghiệp, tuy nhiên lại chưa có quy định chung về mức đầu tư ngân sách cho hoạt động khuyến nông nên kinh phí hàng năm không ổn định. Năm 2014, tổng kinh phí khuyến nông từ ngân sách nhà nước là khoảng 600 tỷ đồng, tương đương khoảng 0,06% tổng chi ngân sách nhà nước và khoảng 0,35% tổng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp.

Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp nguồn lực giữa trung ương và  địa phương còn chưa rõ ràng khiến cho nội dung đầu tư còn trùng lặp. Nhiều địa phương còn khó khăn về thu ngân sách nên kinh phí khuyến nông còn thấp, nhất là các tỉnh miền núi, các tỉnh thuần nông. Hiện tại, cũng chưa có chính sách mang tính đột phá để đẩy mạnh thu hút các nguồn lực từ các doanh nghiệp, các tổ chức xã hội đầu tư cho khuyến nông, do vậy nguồn lực khuyến nông còn hạn chế, chủ yếu từ ngân sách nhà nước.

Đổi mới các nội dung trong hoạt động khuyến nông trên cả 4 lĩnh vực trụ cột là thông tin tuyên truyền, đào tạo huấn luyện, xây dựng mô hình trình diễn, chuyển giao và tư vấn dịch vụ khuyến nông. Tăng tỷ lệ kinh phí đầu tư cho các hoạt động khuyến nông thường xuyên và cải tiến phương thức hoạt động để nâng cao hiệu quả và tăng khả năng tiếp cận dịch vụ. Kết hợp chặt chẽ giữa các nội dung khoa học kỹ thuật và nội dung về kinh tế.

Về nguồn lực đầu tư, trong 5 năm tới, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia xác định mục tiêu tái cơ cấu ngành và xây dựng nông thôn mới, tăng cường đầu tư nguồn lực bao gồm cả nguồn từ ngân sách nhà nước và các nguồn khác theo phương châm xã hội hóa. Chủ động nguồn kinh phí cho các chương trình, dự án ở trung ương và địa phương thực hiện đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp.

Đối với công tác đào tạo huấn luyện trên phạm vi toàn quốc và từng địa phương cần xây dựng kế hoạch trung hạn từ 3 - 5 năm và dài hạn về đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao năng lực, tiến tới xây dựng tiêu chuẩn ngạch bậc chuyên môn cho cán bộ khuyến nông các cấp. Mở rộng đối tượng đào tạo, bổ sung kiến thức chuyên môn cho lực lượng kỹ thuật viên làm dịch vụ nông nghiệp ở cơ sở. Tập trung bồi dưỡng kiến thức cho lao động đang có nghề đề nâng cao kỹ năng và tính chuyên nghiệp. Đồng thời, đẩy mạnh thông tin tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, trọng tâm là các kênh thông tin nghe nhìn nông dân dễ tiếp cận. Nâng cao chất lượng các loại tài liệu, ấn phẩm khuyến nông. Tiếp tục đổi mới các sự kiện khuyến nông.

Đẩy mạnh phương thức khuyến nông theo chương trình, dự án, đề án trung hạn và dài hạn, giảm dần ngắn hạn hàng năm để tập trung nguồn lực ổn định cho những nhiệm vụ khuyến nông trọng điểm. Phân giao nhiệm vụ chủ trì dự án cần căn cứ vào chức năng nhiệm vụ, phân biệt rõ nhiệm vụ của hệ thống khuyến nông chuyên trách và nhiệm vụ phối hợp của các cơ quan không chuyên để phát huy vai trò của từng hệ thống.