Nhìn lại gần 5 năm thực thi Luật HTX 2012: Vì sao Luật HTX khó vào HTX?

Theo tổng hợp quá trình thực hiện Luật HTX 2012 đến nay của Liên minh HTX Việt Nam, nhiều HTX thành viên cho rằng Luật mới không có gì mới, chỉ tập hợp các nghị định thi hành Luật HTX 2003. Trong khi đó, chính sách ưu đãi HTX lại không khác nhiều doanh nghiệp (DN) và thủ tục chuyển đổi, thành lập mới HTX lại phức tạp hơn DN.

Trong gần 5 năm qua, Liên minh HTX Việt Nam đã ký triển khai hàng trăm chương trình phối hợp với các bộ ngành, đoàn thể Trung ương, đồng thời tổ chức hàng trăm lượt đi về các tỉnh, thành phố nhằm thúc đẩy công tác chỉ đạo thực hiện Luật HTX năm 2012.

Liên minh chủ động vào cuộc

Quá trình thực hiện Luật HTX 2012, Đảng đoàn, Thường trực Liên minh HTX Việt Nam còn gửi công văn và đa dạng văn bản đến tỉnh ủy, UBND cấp tỉnh đề nghị quan tâm phát triển HTX và hỗ trợ hoạt động Liên minh HTX địa phương triển khai Luật HTX 2012.

Nhiều tỉnh, thành phố đã cụ thể hóa chính sách phù hợp hỗ trợ HTX, hoặc chỉ đạo các sở ngành, Liên minh HTX địa phương tăng cường chính sách phát triển HTX, một số tỉnh đã thành lập Quỹ hỗ trợ phát triển HTX. Từ tham mưu của Liên minh HTX địa phương, đã có 63/63 UBND tỉnh, thành phố ban hành và chỉ đạo các đề án, kế hoạch thực hiện Luật HTX 2012.

Thực hiện Quyết định 377 của Thủ tướng Chính phủ về sơ kết Luật HTX 2012, Liên minh HTX Việt Nam đã ra Quyết định 350 ngày 24/4/2017 tổ chức rà soát đánh giá thực hiện Luật trong toàn hệ thống và tập hợp kiến nghị của các HTX toàn quốc về các vướng mắc, kiến nghị điều chỉnh Luật HTX 2012 cho phù hợp thực tiễn HTX trong thời kỳ hội nhập.

Ngoài việc tổ chức sơ kết “điểm” Luật HTX 2012 tại các vùng miền: Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung bộ, Đông Bắc bộ, Tây Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam bộ, Liên minh HTX Việt Nam đã đôn đốc và hầu hết Liên minh HTX địa phương đều đã tham mưu cho UBND tỉnh tổ chức hội nghị sơ kết Luật HTX 2012. 

Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Lê Văn Nghị vừa dẫn đầu đoàn công tác làm việc với Liên minh HTX tỉnh Phú Yên và khảo sát trực tiếp tại 2 HTX nông nghiệp của huyện Tây Hòa.

Phản hồi từ các HTX 

Từ quá trình gần 5 năm tư vấn hỗ trợ HTX thực hiện Luật HTX 2012, hệ thống Liên minh HTX thấy rõ các HTX vấp phải rất nhiều khó khăn, trước hết, nhận thức trong nội bộ không ít HTX về Luật HTX 2012 chưa thống nhất, đặc biệt là các HTX nông nghiệp.

Phản hồi từ nhiều HTX thành viên cho rằng Luật HTX 2012 không có gì mới, chỉ tập hợp đưa vào Luật mới các nghị định thi hành Luật HTX 2003. Những chính sách ưu đãi HTX không khác nhiều DN, thủ tục chuyển đổi, thành lập mới HTX lại phức tạp hơn DN.

Như với HTX nông nghiệp, việc lập đúng, đủ danh sách hàng ngàn xã viên để trình đăng ký HTX là khó khăn lớn… từ đó họ không tích cực tham gia củng cố và phát triển mới HTX như mong đợi.

Cũng phản hồi từ cơ sở, Luật HTX 2012 chưa đi sát thực trạng tồn tại ở các HTX cả nước. Nhiều HTX và nhất là HTX nông nghiệp thường thiếu sổ sách, chứng từ, xã viên và cán bộ thay đổi nhiều năm, việc thống kê và đánh giá vốn quỹ tồn đọng bế tắc… nên rất khó xử lý để có thể đại hội chuyển đổi theo Luật, hoặc giải thể HTX.

Thực tế có không ít HTX phi nông nghiệp muốn chuyển sang công ty. Nhưng Luật HTX 2012 quy định quyền sử dụng đất, tài sản không chia phải bàn giao lại cho chính quyền, mà như vậy xã viên không nhất trí, gây khó các HTX muốn chuyển đổi theo Luật.

Công tác phát triển mới HTX theo Luật HTX 2012 cũng gặp không ít khó khăn. Thủ tục thành lập mới HTX vẫn nhiều, phải đủ 5 đầu tài liệu, nhất là phương án hoạt động phải chuẩn bị mất nhiều thời gian, mà chưa hẳn HTX thực hiện được khi đi vào hoạt động. 

Trong khi đó, các cấp ngành thiếu quan tâm, xã hội còn mặc cảm HTX, thì mô hình HTX đúng Luật HTX 2012 chưa nhiều, nên đa số người dân chưa hiểu và chưa muốn tham gia vào HTX.

Các HTX đều khẳng định chính sách hỗ trợ HTX có nhiều, nhưng thực tế để thụ hưởng thì còn nhiều vướng mắc, như các chính sách vay vốn Quỹ KH&CN quốc gia, tín dụng nông nghiệp, nông thôn, hay như chính sách phát triển HTX theo Quyết định số 2261… Nguyên nhân chủ yếu là do các văn bản hướng dẫn chưa đầy đủ, chưa cụ thể và rõ ràng.

HTX còn nhiều lúng túng trong việc tổ chức hoạt động của HTX theo mô hình mới. Như theo Điều 4, Luật HTX 2012, HTX có thể tổ chức lại theo 2 mô hình: HTX dịch vụ thành viên và HTX tạo việc làm. Nhưng thực tế, đa số HTX đều kinh doanh hỗn hợp, mà đến nay chưa có văn bản nào hướng dẫn cụ thể nội dung này.
 

Lưu Đoàn
http://thoibaokinhdoanh.vn/