Triển khai các chương trình MTQG: Tính bền vững chưa cao

Tính bền vững chưa cao

Theo đại biểu Lò Hải Ươi, qua 5 năm thực hiện, các chương trình MTQG đã tạo ra những bước chuyển biến tích cực, góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, đặc biệt vùng sâu, vùng xa đã có bước phát triển vượt bậc, tỷ lệ hộ đói nghèo, thất nghiệp thiếu việc làm và các tệ nạn xã hội giảm.

Tỷ lệ hộ nghèo chung cả nước bình quân giảm 2%/năm, ở các huyện nghèo giảm bình quân trên 5%/năm…

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai các chương trình MTQG còn một số tồn tại, hạn chế.

Số lượng chương trình nhiều trong khi nguồn lực đầu tư có hạn, hiện có tới 16 chương trình MTQG, để thực hiện 15 chương trình (trừ chương trình XDNTM) theo báo cáo của Chính phủ, tổng nguồn lực đầu tư cần phải huy động trong giai đoạn 2011-2015 là 168.009 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương chiếm 57%, ngân sách địa phương 14%, vốn ngoài nước 17%, vốn tín dụng 5%, vốn huy động khác 7%. Tuy nhiên, ước tính đến hết năm 2015, chỉ huy động được khoảng 131.060 tỷ đồng, một số chương trình bố trí vốn quá chậm như đề án phát triển kinh tế - xã hội vùng các dân tộc Mảng, Cống, La Hủ, Cờ Lao theo Quyết định 1672 của Thủ tướng Chính phủ. Đề án này được phê duyệt từ năm 2011, nhưng đến năm 2013 mới được bố trí vốn.

Việc huy động các nguồn lực địa phương, nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước còn hạn chế. Nhất là các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Qua tiếp xúc, nhiều cử tri rất phấn khởi nhờ có chương trình XDNTM, chương trình giảm nghèo bền vững mà đời sống bà con được cải thiện đáng kể. Họ sẵn sàng góp sức làm đường nông thôn, nơi có điều kiện thì góp tiền làm nhà văn hóa... Họ cũng muốn con em mình được học trong những môi trường theo chuẩn nông thôn mới nhưng hạn chế về nguồn lực, thậm chí diện tích trường theo chuẩn cũng khó đối với các xã, thôn, bản có địa hình chia cắt phức tạp. 

Hơn nữa, tính bền vững của các chương trình chưa cao, cụ thể như chương trình MTQG phòng chống ma túy. Tỷ lệ tái nghiện lớn, số người nghiện trên phạm vi cả nước vẫn tăng; HIV/AIDS xảy ra ở tất cả các tỉnh, thành; lây truyền HIV qua đường tình dục đang gia tăng. Chương trình dân số - kế hoạch hóa gia đình chưa đạt được mức sinh thay thế, còn biến động khó lường.

Chỉ thực hiện 2 chương trình MTQG

Về định hướng xây dựng các chương trình MTQG giai đoạn 2016-2020, nhiều đại biểu đồng tình với việc tổ chức lại CTMTQG theo hướng thu gọn đầu mối, chỉ để lại 2 chương trình là CTMTQG XDNTM và CTMTQG giảm nghèo bền vững.

Để các chương trình này hoạt động có hiệu quả, bền vững, cần tiếp tục ưu tiên phân bổ nguồn vốn từ ngân sách cho các địa phương ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là những địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, khả năng huy động các nguồn lực thấp.

Chương trình MTQG cần gắn với việc tập trung khai thác tiềm năng thế mạnh của từng địa phương, đột phá về định hướng đồng thời phải đột phá về cách làm, về phương pháp tổ chức, triển khai hai chương trình mục tiêu. Đối với chương trình giảm nghèo bền vững, cần tập trung vào các giải pháp mang tính sinh kế lâu dài cho người nghèo để họ tự vươn lên thoát nghèo.

Đối với chương trình XDNTM cần tăng cường hơn nữa sự tham gia của người dân, phải có cơ chế đảm bảo để người dân được tham gia vào bàn bạc, quyết định một số nội dung như quyết định các vấn đề đầu tư, cách triển khai, giám sát việc đóng góp huy động và sử dụng nguồn lực thực hiện chương trình. Bởi thực tế, qua thông tin phản ánh trên các phương tiện thông tin đại chúng cho thấy, đã có những công trình sau khi hoàn thành không thể sử dụng, nguồn lực đóng góp của người dân không được sử dụng đúng, đủ, dẫn đến lãng phí.

Thực hiện rà soát sửa đổi và kịp thời ban hành các văn bản liên quan đến công tác xóa đói giảm nghèo, XDNTM, nhất là các văn bản hướng dẫn chi tiết để các địa phương chủ động triển khai thực hiện các chương trình.

Đồng tình với đề xuất của Chính phủ khi gộp 16 CTMTQG thành 2 CTMTQG, đại biểu Nguyễn Thị Bích Nhiệm (Tuyên Quang) góp ý kiến, cần phải điều tra khảo sát, xây dựng một số tiêu chí thống nhất để đầu tư hợp lý, đúng nhu cầu, mục tiêu là tránh thất thoát lãng phí, tránh lợi dụng chính sách để tham ô, lãng phí thất thoát tài sản quốc gia.

Theo đại biểu, cần phối hợp chặt chẽ nguồn vốn CTMTQG của Trung ương và nguồn vốn cân đối của địa phương để thực hiện chương trình. Thường xuyên kiểm tra, đánh giá, chấn chỉnh việc tổ chức thực hiện. Chú trọng phân bổ hợp lý nguồn vốn, ưu tiên đúng đối tượng, tập trung nguồn lực đầu tư cho vùng đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo D.Thanh/kinhtenongthon.com.vn