HTX kiểu mới: Liên kết để tránh “được mùa mất giá”

Trong quá trình đi tìm mô hình HTX kiểu mới, người viết đã đến thăm HTX Rau củ quả Tân Bình (xã Tân Bình, huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long). Trên cánh đồng hành lá rộng hơn 30 ha của HTX, các thành viên đang tất bật chăm sóc để kịp tiêu thụ.

Ông Nguyễn Ngọc Thạnh, trú tại ấp Tân Thới (xã Tân Bình), hồ hởi khoe: “Từ quý III/2016 đến nay, thương lái, doanh nghiệp… về đặt mua hành lá nên giá nhích lên từng ngày khiến nông dân rất mừng”.

Giá tăng, nông dân mừng

Hiện giá hành lá dao động từ 700.000 - 800.000 đồng/tạ, tăng gấp đôi so với thời điểm giữa năm 2015. Trước niềm vui trên, nông dân Nguyễn Thành Trung tiết lộ: “Vụ này cùng trúng giá còn trúng mùa, năng suất đạt trên 40 tạ/công. Tôi vừa bán 3 công hành, sau khi trừ chi phí còn lời gần 40 triệu đồng”.

Theo ông Nguyễn Cao Miên - Giám đốc HTX Rau củ quả Tân Bình, để hành lá vùng này có chỗ đứng như hôm nay phải trải qua quá trình gian khó. Trước đây, bà con trồng hành nhỏ lẻ, tự phát không theo thời vụ, nên thường xuyên thua lỗ. Sản xuất như thế rất bấp bênh, nên chính quyền và ngành chức năng xúc tiến thành lập HTX Rau củ quả.

Vai trò của Nhà nước sẽ tạo cú “hích” cho các HTX nông nghiệp phát triển

“HTX ra đời và chúng tôi tập hợp bà con lại, liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ một cách bài bản. Song song đó, ngành chuyên môn đã hỗ trợ xây dựng mô hình canh tác VietGap vào năm 2014. Khi hành lá sản xuất đạt tiêu chuẩn, HTX chủ động liên kết với nhiều doanh nghiệp ở ĐBSCL, Tp.HCM… ký hợp đồng tiêu thụ. Nhờ đó mà đầu ra ổn định, thành viên trồng hành đạt lợi nhuận cao gấp nhiều lần trồng lúa”, ông Miên chia sẻ.

Còn đối với HTX Đan Hoài (huyện Đan Phượng, Hà Nội), các nông dân đã tự góp vốn, tạo ra sự đổi mới bằng mô hình liên kết trồng hoa với tập đoàn Flora (Đài Loan). Nhờ liên kết, mà doanh thu từ sản xuất hoa Lan Hồ Điệp trong nhà kính hiện đại đạt từ 4 - 5 tỷ đồng/ha/năm; doanh thu từ sản xuất hoa Lan Vũ Nữ, hoa Ly trong nhà lưới hiện đại cấp II đạt 1 - 1,2 tỷ đồng/ha/năm. HTX đã tạo việc làm thường xuyên cho trên 30 lao động và gần 100 lao động bán thời gian, với thu nhập trung bình 3,5 triệu đồng/tháng.

Hằng năm, HTX cung cấp cho thị trường hàng trăm nghìn cây Lan Hồ Điệp, hàng chục nghìn hoa Ly, Lan Vũ Nữ… với phẩm chất không thua kém hoa nhập khẩu về độ bền và màu hoa. Do vậy mà thu nhập của nông dân tham gia HTX đã cao lên.

Hạn chế tình trạng vay “nóng”

Đến Đồng Tháp thăm HTX Bình Thành (huyện Lấp Vò), có thể nhận thấy trong quá trình sản xuất nông nghiệp, HTX ký hợp đồng mua phân bón với đại lý cấp 1, sau đó bán lại cho các thành viên có nhu cầu với giá thấp hơn so với giá bán của các cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp trên địa bàn. HTX cũng cho vay vốn theo hình thức tín chấp để thành viên mua thuốc bảo vệ thực vật, hạn chế được tình trạng vay “nóng” bên ngoài với lãi suất cao, góp phần nâng cao thu nhập cho thành viên. Đến nay, không có thành viên của HTX là hộ nghèo.

HTX Bình Thành cũng chủ động liên kết với các doanh nghiệp trong việc tiêu thụ lúa cho thành viên từ năm 2013 đến nay, với hơn 8.000 tấn lúa hàng hóa với giá cả có lợi cho nông dân. Qua liên kết, thành viên an tâm hơn về đầu ra của nông sản cũng như tránh được tình trạng “được mùa mất giá”. Ngoài ra, HTX cũng vận động thành viên chuyển sang sản xuất lúa chất lượng cao để bán cho doanh nghiệp xuất khẩu nhằm tăng thêm thu nhập.

Qua thực tiễn, cho thấy các HTX trong lĩnh vực nông nghiệp còn phát triển chậm, hiệu quả thấp, chưa đáp ứng nhu cầu, niềm tin của thành viên. Bên cạnh đó, số lượng dự án đầu tư vào nông nghiệp, nhất là các lĩnh vực lai tạo giống mới, chế biến và đa dạng hóa nông sản phẩm có giá trị gia tăng, áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến… vẫn chưa nhiều.

Chính sách về đất đai, hạn điền vẫn chưa rõ ràng để doanh nghiệp, HTX sở hữu và chuyển đổi đất theo hướng tập trung quy mô của vùng nguyên liệu lớn cho phát triển đầu tư, ổn định lâu dài. Niềm tin về sự hợp tác, liên kết với người sản xuất vẫn là rào cản lớn trong thu hút đầu tư và định hình bước đi lâu dài, căn cơ cho HTX. Đặc biệt, nhiều lãnh đạo, cán bộ, cơ quan đơn vị hiện vẫn có suy nghĩ, việc xây dựng các HTX chỉ là nhiệm vụ của Liên minh HTX…

“Để hỗ trợ những HTX này chuyển đổi có hiệu quả, thì vai trò của Nhà nước ở đây là rất quan trọng”, Ts. Nguyễn Văn Đoàn - Vụ trưởng Vụ HTX (Bộ KH&ĐT), khẳng định.

Theo thời báo kinh doanh