Lợi nhuận xuất khẩu bị cước vận chuyển “ăn” hết

Kim ngạch xuất khẩu rau quả của VN liên tục tăng và đã đạt 1 tỉ USD từ năm 2013. Hiện đã có 40 loại trái cây VN được xuất ra thị trường nước ngoài. Tuy nhiên, theo chuyên gia quốc tế về nông nghiệp - GS-TS Nguyễn Quốc Vọng, Việt kiều Úc, cước phí quá cao đang khiến nhiều nông sản tươi Việt khó cạnh tranh và mất cơ hội tại các thị trường lớn mà tốn rất nhiều công sức và thời gian chúng ta mới tiếp cận được.

Cước vận chuyển chiếm 60% giá thành

Nếu tính luôn các chi phí vận chuyển trong nước trước khi đưa một số mặt hàng trái cây theo đường hàng không xuất ngoại, theo TS Nguyễn Quốc Vọng, cước phí chiếm đến 60% giá thành sản phẩm. Lấy ví dụ với sự kiện trái vải Hưng Yên vào thị trường Úc trong năm nay mà ông là người kết nối để xuất 32 tấn vải hồi tháng 6 vừa qua, TS Vọng phân tích: giá vải mua tại VN chỉ 20.000 đồng/kg (0,9 USD/kg, chiếm khoảng 12,7% giá thành) nhưng riêng cước máy bay vận chuyển từ VN sang Úc đã 2,95 USD/kg, chiếm hơn 42% giá thành sản phẩm bán tại Úc.

Liên quan đến vận chuyển trong nội địa, chị Thanh Mai so sánh: “Hàng gửi bằng đường bay từ Los Angeles đi New York (chặng đường bay 2 - 3 tiếng) là 20 USD/10 kg, trong khi gửi từ TP.HCM đi Hà Nội (chặng đường bay 1,5 - 2 tiếng) tùy hãng vận chuyển song giá luôn cao gấp đôi so với mức giá nội địa ở Mỹ”. Theo chuyên gia kinh tế tài chính Nguyễn Trí Hiếu, chúng ta đang khuyến khích xuất khẩu rau củ quả, một thị trường có giá trị hàng trăm triệu USD hằng năm; nỗ lực đẩy mạnh xuất khẩu những mặt hàng trái cây mang lại giá trị gia tăng cao…, song để nhà nông hưởng chỉ 10% trên tổng giá trị sản phẩm bán ra là điều cần suy ngẫm. Nếu không thay đổi, sau TPP, trái cây Việt khó trụ tại các thị trường lớn vì không thể cạnh tranh bằng giá với các nước trong khối TPP. TS Hiếu lấy ví dụ với quả chuối của Mexico, cam vàng của Nam Phi, mít Thái Lan… là những sản phẩm được nhiều thị trường biết đến nhờ phần lớn sự đồng hành hỗ trợ của chính phủ các quốc gia này. “Với VN, ngoài việc hỗ trợ đàm phán thành công để đưa trái cây Việt vào thị trường khó tính, chính phủ nên thêm bước kế tiếp là hỗ trợ để trái cây Việt về mặt chi phí có giá thành cạnh tranh nhất. Có như vậy, nông sản Việt mới có cơ hội cất cánh được”, TS Hiếu kiến nghị./.