Tinh hoa gốm cổ Bồ Bát nổi danh ngàn năm

Làng gồm Bố Bát xưa, nay là xã Bạch Liên, thuộc xã Yên Thành, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Theo sử sách ghi lại, làng gốm Bồ Bát (thời đó thuộc phủ Trường Yên) đã nổi danh cách đây hàng ngàn năm với những sản phẩm gồm sắc trắng độc đáo do các thợ tài hoa của làng sáng tạo ra.

Điều này đã được xác nhận qua dấu tích của những lớp đất nung và mảnh gốm ken dày đặc đã được tìm thấy rất nhiều ở vùng này.

Thời Lý - Trần, những người thợ tài hoa của làng đã sáng tạo ra những sản phẩm cao cấp như gạch đất nung “Đại Việt quốc dân thành chuyên" loại gạch chuyên dùng để xây thành, các sản phẩm gốm tinh xảo như đầu rồng, mặt linh thú, bát đĩa, đồ gia dụng...

Năm 1010, khi vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long, hàng loạt các nghệ nhân tại làng nghề Bồ Bát đã theo triều đình về đất Thăng Long xây dựng kinh đô mới, sản xuất các sản phẩm gốm sứ phục vụ triều đình và dân sinh.

Những nghệ nhân này đã đến định cư tại vùng đất ven sông Hồng, nơi có đất sét tốt để sản xuất gốm sứ và thành lập lên làng nghề Bát Tràng ngày nay. Sau khi những nghệ nhân giỏi theo triều đình rời ra đất Thăng Long lập phường làm gốm mới, người dân Bồ Bát không còn giữ được nghề truyền thống, dần dần những người ở lại chủ yếu cấy lúa, làm ruộng để sinh sống và lãng quên đi cái nghề từng hưng thịnh một thời.

Anh Phạm Văn Vang, Giám đốc Công ty Bảo tồn và Phát triển Gốm Bồ Bát, người đầu tiên xây dựng và hồi sinh nghề gốm cổ chia sẻ, xưởng gồm Bồ Bát với quy mô hơn 500m2, là xưởng đầu tiên và duy nhất tại làng Bạch Liên cho đến nay được dựng lên sau hàng trăm năm chìm vào quên lãng.

Sản phẩm chính của công ty là ấm chén, bát đĩa, lọ hoa, các sản phẩm mang hoa văn, họa tiết tạo được nét riêng biệt, khác với các dòng gốm khác mang hình ảnh liên quan tới các giá trị lịch sử văn hóa của mảnh đất cố đô, các điểm du lịch nổi bật của Ninh Bình như: Khu du lịch sinh thái Tràng An, cố đô Hoa Lư, chùa Bái Đính, Tam Cốc - Bích Động được đánh giá rất tốt do men dày, trắng và sâu men, độ bền cơ học tốt, giá thành bằng một nửa so với sản phẩm cùng loại trên thị trường.

Xưởng có gần 30 lao động trong đó có 3 nghệ nhân (1 nghệ nhân là nghệ nhân ưu tú cấp quốc gia là anh Phạm Văn Vang) và tất cả các lao động còn lại đều là đội ngũ thợ có tay nghề cao luôn tập trung nghiên cứu, chọn lọc, tìm hiểu những nét văn hóa đặc trưng, hiện vật đặc sắc, cô đọng của quê hương để chuyển tải bằng nét vẽ hoa văn, hình ảnh cách điệu trên gốm.

Bộ đồ gốm của Công ty Bảo tồn và Phát triển Gốm Bồ Bát được tôn vinh là sản phẩm công nghiệp, nông nghiệp tiêu biểu cấp quốc gia năm 2015. Sản phẩm Gốm Bồ Bát vinh dự được xếp hạng sản phẩm OCOP tỉnh Ninh Bình (hạng 4 sao) năm 2020.

Theo Minh Phúc/nongnghiep.vn