Không thể phủ nhận những tiến bộ vượt bậc trong một phần tư thế kỷ qua của nông nghiệp Việt Nam, song có một thực tế cần được “nhìn thẳng”: Nông nghiệp Việt Nam hiện đang vất vả xoay trở trong một tam giác cạnh tranh về tài nguyên đất, tài nguyên nước và về nhân công. Bài viết này chỉ bàn về tài nguyên đất.

Rất nhiều bài học xương máu về việc phát triển “nóng” cây trồng dẫn tới tình trạng diện tích đó tăng gấp nhiều lần so với diện tích quy hoạch và hệ lụy kèm theo là giá nông sản rớt thảm hại, chất lượng nông sản kém do diện tích, mật độ cây trồng không theo quy hoạch.

Theo báo cáo của Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đến ngày 21/9/2016, diện tích lúa Hè Thu đã thu hoạch được 26.242ha/43.737ha (đạt 60% diện tích); vụ Đông 2016: diện tích ngô đã gieo 911ha/6.950ha (đạt 13% kế hoạch), rau 545ha/4.205ha (đạt 13% kế hoạch).

Kỳ Hợp là xã miền núi của huyện Kỳ Anh với tổng diện tích tự nhiên trên 2.520 ha. Trong đó, diện tích gieo cấy lúa 100ha, 111,5 ha lạc và 203 ha sắn. Nhằm để thực hiện có hiệu quả đề án phát triển vùng nguyên liệu phục vụ chăn nuôi bò gắn với chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, khai thái có hiệu quả một số diện tích đất hoang hóa, đồi bãi, xã Kỳ Hợp đã triển khai mô hình: “Trồng ngô nguyên liệu phục vụ chăn nuôi trên đất trồng sắn, đất bỏ hoang và đất lúa kém hiệu quả’’. Để thực hiện có hiệu quả mô hình trồng ngô sinh khối, xã Kỳ Hợp, huyện Kỳ Anh đã thực hiện dự án liên kết với Công ty Cổ phần Chăn nuôi bò Bình Hà tiến hành trồng thí điểm 5 ha ngô nguyên liệu tại cánh đồng Nà Cố Văn - thôn Minh Châu. Sau một thời gian đưa cây ngô vào trồng thử nghiệm, cây ngô phát triển tốt, cho năng suất cao.

Cẩm Trung là địa phương có diện tích trồng cây dưa chuột, mướp đắng lớn nhất huyện Cẩm Xuyên. Tuy nhiên trong đợt rét đậm rét hại muộn vừa qua toàn bộ diện tích hơn 27 ha dưa chuột, mướp đắng trong toàn xã đang trong thời thu hoạch đã bị chết. Hiện nay Cấp ủy đảng,chính quyền và bà con nông dân xã đang khắc phục thiệt hại diện tích màu nói trên.

Cùng với quá trình phát triển kinh tế-xã hội, môi trường nông thôn Việt Nam đang phải “gồng mình” gánh chịu nhiều áp lực từ ô nhiễm. Trong thời gian tới, theo nhận định của nhiều chuyên gia, môi trường tại các vùng nông thôn nếu không có sự kiểm soát chặt chẽ bằng nhiều phương pháp thì nhiều “kịch bản” xấu được dự báo là điều không dễ tránh khỏi.

Theo báo cáo mới nhất của Cục Trồng trọt, vụ Đông Xuân 2015-2016, diện tích lúa có nguy cơ xâm nhập mặn và hạn hán của các tỉnh ven biển khoảng 339.234 ha, chiếm 35,51 % diện tích xuống giống của vùng ven biển và chiếm 21,88% diện tích xuống giống lúa Đông Xuân 2015-2016 toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.